احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٢٧١ - ملامتيه و فتوت

وعده زيادى از آن‌ها نيز عملا باين روش گرائيده و آن را پذيرفتند مثلا «سه تن از بزرگان مشايخ ايران ابو حامد احمد بن خضرويه بلخى در گذشته در ٢٤٠ و ابو حفص عمر بن سلمه حداد نيشابورى در گذشته در ٢٦٤ يا ٢٦٥ يا ٢٦٧ ه و ابو الحسن على بن احمد بن سهل صوفى پوشنگى در گذشته در ٣٨٤ ه نخست از سران جوانمردان و فتيان بوده‌اند[١] در ميان اين گروه ابو حامد احمد بظاهر قديمترين شخصيت غير ملامتى است كه در خراسان بمسلك فتوت گرائيده است. در دوره‌هاى بعد نيز برخى از بزرگان باين مسلك گرائيده و وارد گروه فتيان شده‌اند مثل شيخ نجم الدين كبرى و شيخ نجم الدين زركوب و شيخ علاء الدوله سمنانى و امير سيد على همدانى و غيره كه سه نفر اخير فتوت نامه‌هايى نيز تأليف نموده‌اند.

ملامتيه و فتوت‌

شيخ محى الدين ابن عربى معتقد است كه اولين بار صوفيه ملامتيه به مسلك فتوت گرويده‌اند. ان الفتيان تلامذة الملامتية[٢] بعضى از نويسندگان نيز در تاييد يا تكذيب اين نظر سخنانى گفته‌اند و ما هم در ذكر ابو حامد احمد اشارتى كرديم. صوفيه ملامتيه كه در نيشابور ظهور كردند به مقتضاى‌ «وَ لا يَخافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ»[٣] در ايثار و تحمل ملامت و بذل مال و مخالفت با نفس از ديگران جلوتر بودند ابو عبد الرحمن السلمى ميفرمايد: يكى از اين طايفه را پرسيدند. شايسته نام جوانمرد كيست؟ گفت: كسى است كه اعتذار آدم، صلاح نوح، وفاى ابراهيم، صدق اسماعيل، اخلاص موسى، صبر ايوب، گريه داوود، : سخاى محمد صلى اللّه عليه و سلم رأفت‌

[١] - سرچشمه تصوف در ايران، ص ١٣٢ نيز ارزش ميراث صوفيه، ص ٢١١ با اندكى اختلاف در تعبير.

[٢] - به نقل از الصلة بين التصوف و التشيع، ص ٢١٨، اما مقدم بودن آنان در گرويدن به فتوت را نميتوان باور كرد زيرا فتوت مسلكى است قديمتر.

[٣] - سوره مائده آيه ٥٤ كه شعار فتيان است و ملامتيه نيز بدان استشهاد ميكنند.