رساله‌اى هم به مير سيد محمد نوربخش منسوب است‌[١] كه آن نيز معاش السالكين نام دارد و حاوى همين‌گونه مباحث است، ولى هردو رساله مستقل و جداگانه مى‌باشند.

٤٤- مرادات ديوان حافظ

ميكروفيلم كتابخانه مركزى شماره ٣٢٩٧ از روى نسخه خطى شماره ٧٧٦٣ موزه بريتانيا كه ظاهرا منحصر بفرد است.

اين رساله در وسط «ديباچه گلندام بر ديوان حافظ» و «ديوان خواجه حافظ» (جمع‌آورى معاصر وى خواجه محمد گلندام) قرار دارد. ديباچه همان است كه با اختلافى چند در مجموعه معتبر ديوان حافظ بتصحيح مرحومين علامه قزوينى و دكتر قاسم غنى چاپ گرديده است‌[٢] ديوان حافظ كه در اين مجموعه قرار دارد با ديوان چاپى مذكور اختلاف فاحشى ندارد. البته در آخر ديوان چند قطعه متضمن تاريخ وفات خواجه قرار دارد و در آنها ٧٩١ هجرى‌[٣] بعنوان سال وفات حافظ مضبوط است. قطعه پايانى بدين قرار است:

بهفتصد و نود و يك ز هجرت نبوى‌		جهان عز و شرف در جوار رحمت رفت‌
يگانه سعدى شيراز و ثانى محمد الحافظ		ازين سراچه فانى بدار رحلت رفت‌

«ترجمه مرادات ديوان حافظ» بعد از ديباچه اينطور آغاز ميگردد:

بسم اللّه الرحمن الرحيم‌ ترجمه مرادات ديوان حضرت خواجه حافظ شيرازى عليه الرحمة- نقل است از حضرت امير كبير سيد على همدانى قدس اللّه سره السامى- بدانكه ميخانه و بت‌كده و شرابخانه باطن عارف را گويند كه از حقائق و شوق الهى با خبر باشد و ترسا مرد روحانى كه صفت ذميمه نفس‌

[١] - ر- ك: روضات الجنان و جنات الجنان، ج ١، ص ٢١٠. مرحوم پرفسور دكتر محمد شفيع ذكر كرده كه رساله‌اى باين اسم يكى از آثار شمس الدين محمد بن يحيى بن على الجيلانى اللاهيجانى اسيرى است- اورنتل كالج ميگزين مه ماه ١٩٢٥، ص ٥٨.

[٢] - چاپ كتاب فروشى زوار تهران سال ١٣٢٠ شمسى. مرحوم علامه ميرزا محمد خان قزوينى اسم« محمد گلندام» را محتملا الحاقى شمرده‌اند. ر- ك ص قز ديوان.

[٣] - معمولا سال ٧٩٢ ه در مورد وفات خواجه درست‌تر بنظر ميرسد. ر- ك ديوان حافظ مذكور، ص. قط. قى و نيز« از سعدى تا جامى» ص ٣٧٧، ٣٧٨.