احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٦١ - ٢٩ - نوريه

از مشائخ را قدس اللّه سر هم طريقه‌اى باشد در سلوك و ليكن طريق بيشتر مشائخ آنست كه حضرت جناب سيادت گرفته است» مجموعه ٣٤٦ اين عبارت را فاقد است.

از اين عبارت معلوم ميگردد كه اين رساله با ترتيب موجود نگاشته خود مير سيد على همدانى نميباشد اما از بعضى از نوشته‌هاى او جمع‌آورى شده است.

درباره جامع و تدوين كنند اطلاعى نداريم. او حتى اسم خودش را هم ننوشته است.

علت تسميه اين رساله بنام «نوريه» اينست كه بنابر تعليماتى كه درين وجيزه گنجانده شده است سالك راه بتوسط انواع عبادات و رياضات نفس خود را صيقل مى‌دهد و متجلى ميكند و از چهار عنصر بيرون ميآيد و از ظلمتها و غيبت‌هاى نفسانى منزه گرديده و وجود او «نور مانند» ميگردد و به اين نور عبادات، صاحبدلان نايل ميگردند: «اى عزيز بدانكه نور چيزيست كه او خود را بيند و همه‌چيز را نيز بيند و داند و همه‌چيز را بدو توان ديد و دانست و آن نور حقيقت است ليكن در مراتب منقسم باقسام ميشود نور محسوس و نور معقول.

نور محسوس دو نوع است: نور علوى و نور سفلى. نور علوى مثل آفتاب و ماه و ستاره‌ها بود و نور سفلى مثل شمع و چراغ و آتش و روشنى خود و اين انوار محسوسه را با بصر مشاهده ميتوان نمود ...»

چنانكه گفتيم ترتيب دهنده رساله آن را از نوشته‌هاى مختلف سيد جمع آورى كرده است و بعضى مطالب آن عينا در ديگر رساله‌ها و كتب سيد آمده است مثلا: وقتى حضرت رسول ٦ در حالت طهارت نبود كسى آمد و سلام گفت ولى آن حضرت ٦ اول طهارت كرد و سپس به سلام او جواب فرمود و همينطور: ذكر لا اله الا اللّه را بصداى جلى گفتن از طرف مبتديان، اذكار ديگر را خفى گفتن، دايم با وضو بودن، در محضر پير بآداب مخصوص نشستن و غيره- اين مطالب در رساله فارسى «ذكريه» و آداب المريدين هم آمده است.

بعضى از مطالب اين رساله از رساله «حقيقت نور و تفاصيل انوار» (اثر شماره ٣٦ كه بعد اياد خواهد شد) گرفته شده است.