احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٥٩ - ٢٨ - انسان نامه(قيافه نامه)

وضو بودن، بسم اللّه الرحمن الرحيم‌ را در آغاز طعام و در واقع در هركار گفتن، دعوت حلال ديگران پذيرفتن و برسجاده و در محضر بزرگ و پير بادب و احترام كامل نشستن و غيره. در اهميت طهارت كامل ميفرمايد كه وقتى يكى به حضرت رسول سلام كرده و ان حضرت در آن موقع بطهارت احتياج داشته است حضرت رسول ٦ نخست طهارت فرموده و پس از آن بجواب شخص مذكور پرداخته است- سالك راه حق هم بايد كه به پيروى از سنت حضرت رسول ٦ همواره با طهارت شرعى و پاك و تميز باشد.

آداب المريدين بزبان ساده نگارش يافته است.

٢٨- انسان نامه (قيافه نامه)

نسخ خطى: ٣٨٢٩ (مركزى: نوشته ١٠٨٠ ه. ق)، ٤٢٧٤ (ملى ملك) و نيز: موزه بريتانيا (ر ك: ج ٢ ريو ص ٨٣٦) دفتر هند، لندن (فهرست ج ٢، شماره ٣٠٥٧) بادليان شماره ١٢٤١، تاشكند شماره ٢٣٦٤ (ر ك فهرست ج ٣) ١٩٦٤ تاجيكستان، ٢٣٧٠ تاشكند (بنام قيافه انسانيه).

اين رساله ١٤ برگ دارد و اصلا اقتباس گونه‌يى است از ذخيرة الملوك و ممكن است آن را سيد جداگانه قبل يا بعد از ذخيرة الملوك به اين صورت نوشته باشد. رساله باسم «قيافه‌شناسى» يا علم القيافه يا «مرآت الخيال» هم شهرت دارد و موضوع آن از عنوانش ظاهر است- بعضى افراد درباره قيافه انسانى و قيافه ظاهر اعتقاداتى دارند و سيد نيز اهميت فوق العاده‌اى نسبت به آن نشان داده است.

ميفرمايد كسى كه كريه الصورت است، اعمال او بيشتر ناپسنديده و مكروه ميباشد. سيماى انسان آينه احوال درون اوست بهمين سبب خداى تعالى انبياء را از عيوب ظاهرى و باطنى منزه و پاك خلق فرموده و همگى آنان حسان الوجوه بوده‌اند. يكى از صحابه رسول ٦ چون به افتخار ديدن رسول اكرم ٦ نائل آمد، اعلام كرد كه ان وجهه ليس بكذاب، و بدون فاصله و بدون هيچ تذبذب ايمان آورد. رسول اكرم ٦ فرمود كه: «اطلبوا حوائجكم عند حسان الوجوه» و همينطور است فرموده‌هاى ديگر رسول ٦ درباره صور و حليه هاى ظاهر مردم.