احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٠٨ - ٣ - مشارب الاذواق

نمايد و تا آخر عمر عودت بحال اول را در خاطر نگذراند مگر زلالى كه انفكاك آن از نوع بشر ممكن نيست و اسم اين توبه «توبه نصوح» است و صاحب اين توبه از زمره سابقانست و صاحب نفس مطمئنه است كه رجوع وى بمحل «رضوان من اللّه»[١] خواهد بود كه اعلاى درجات اهل نعيم است.»

سيد اين رساله را با ذكر احوال و مناقب صوفيه هم زينت داده است مثلا ميفرمايد: «شيخ شبلى‌[٢] قدست اسراره در حالت غلبات وجد در نيستانى افتاد كه آن را بريده بودند و بيخهاى آن تيز مانده و پاى برهنه برسر آن رقص ميكرد تا رگ و پوست و گوشت پاى او همه بريده شد و در آن وفات كرد و او را از آن خبر نبود» ... «شخصى از غفلت دل بخدمت شيخ ابو عثمان‌[٣] مغربى قدست اسواره شكايت كرد كه مدتى است كه بر ذكر زبان مواظبت مينمايد و در دل خود از آن اثر نمى‌يابد شيخ فرمود كه شكر كن يك عضو از اعضاى تو را بذكر خود مشغول گردانيدند».

٣- مشارب الاذواق‌

(شرح قصيده خمريه ميميه ابن فارض مصرى)

نسخ خطى: ٥٧ د (تهران كتابخانه دانشكده حقوق) ٦٦ (كتابخانه دانشكده ادبيات تهران مجموعه امام جمعه كرمانى) ٤٢٥٠ و ٤٢٧٤ (ملى ملك) و نيز در كتابخانه دفتر هند) بشماره ٢٤٨٦ و بنام «مشارق الاذواق») و شماره‌هاى ٢٣٢٠ تا ٢٣٢٢ (٣ نسخه) در تاشكند (ر ك فهرست آن ج ٣) و نيز در موزه بريتانيا (ريو- ج ٢، ص ٨٣٦) و شماره ٣٨٦٤ در تاجيكستان و نسخه‌اى هم در كتابخانه دانشگاه پنجاب لاهور.[٤]

عكسى: شماره ٦٧١ (اصل در كتابخانه اياصوفيا) و ١٦٦٦ (اصل در كتابخانه ملى پاريس بنام «مشارق الاذواق» هردو عكس در كتابخانه مركزى دانشگاه تهران).

[١] - آيه ١٤ آل عمران.

[٢] - جعفر بن يونس م ٣٣٤ ه( نفحات الانس ص ١٨٠) واقعه‌اى كه على همدانى نقل كرده در مآخذ ديگرى ديده نشده است.

[٣] - سعيد بن سلام مغربى يكى از صوفيه اجل است. ايضا، ص ٨٧ نفحات الانس.

[٤] - اين رساله به تصحيح نگارنده در نشريه فرهنگ ايران زمين در سال ١٣٥٣ ش در تهران چاپ شده است.