معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٦١ - ١ ديدگاه مخالفان حجيت روايات تفسيرى

بزرگواران در تفسير آيات قرآن از اعتبار و ارزش خاص خويش برخوردار است، اختلافى وجود ندارد؛ در حقيقت اختلاف بر سر آن است كه آيا همان‌گونه كه با خبر متواتر و يا خبر غير متواتر محفوف به قرائن قطعيه گفته معصوم (ع) براى ما ثابت مى‌شود، از طريق خبر واحد نيز مى‌توان به گفته معصوم دست يافت يا خبر؟ پس در حقيقت اختلاف به اين بر مى‌گردد كه گفته معصوم از چه طرقى براى ما ثابت مى‌شود؟ آيا فقط از طريق خبر متواتر و يا خبر غير متواتر محفوف به قرائن و يا از طريق خبر واحد غير محفوف به قرائن نيز مى‌توان به رأى و نظر امام معصوم دست يافت؟ والّا در اينكه گفته معصوم نسبت به تفسير آيات قرآن حجيت است، هيچ اشكالى وجود ندارد.

٤. بحث حجيت و عدم حجيت روايات غير فقهى از جمله روايات تفسيرى عمدتاً در آثار دانشمندان شيعه مطرح شده است و علما و دانشمندان اهل سنّت كمتر به اين بحث متعرض شده‌اند، چرا كه آنان از اين جهت تفاوتى ميان روايات قائل نشده و كسانى از اهل سنّت كه حجيت خبر واحد را پذيرفته‌اند، حجيت آن را در باب تفسير نيز قبول دارند.

علامه‌ طباطبايى‌ (قدس سره) در اين باره مى‌گويد:

خبر غير قطعى كه در اصطلاح خبر واحد ناميده مى‌شود و حجيت آن در ميان مسلمين مورد خلاف است، منوط به نظر كسى است كه به تفسير مى‌پردازد، و در ميان اهل سنّت نوعاً به خبر واحد كه در اصطلاح صحيح ناميده مى‌شود، مطلقاً عمل مى‌كنند و در ميان شيعه آنچه اكنون در علم اصول تقريباً مسلم است، اين است كه خبر واحد موثوق‌الصدور در احكام شرعيه حجّت است و در غير آن‌ها اعتبار ندارد.[١]

پس از تذكر نكته‌هاى فوق، اينك با دو ديدگاه عمده در اين بحث و طرفداران هر يك همراه با ادلّه آنان آشنا مى‌شويم:

١. ديدگاه مخالفان حجّيت روايات تفسيرى‌

١. ديدگاه كسانى كه قائل به عدم حجيت اين‌گونه احاديث‌اند و فقط

[١] . سيدمحمدحسين طباطبايى، قرآن در اسلام، ص ٧٠.