معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٥٥ - تقسيمبندى استاد معرفت(ره)

رواياتى كه درستى آن‌ها معلوم است و شاهدى بر صدق آن‌ها وجود دارد.

رواياتى كه نادرستى آن‌ها معلوم است و شاهدى بر كذب آن‌ها وجود دارد.

رواياتى كه دليل بر درستى و يا نادرستى آن‌ها وجود ندارد.

وى قسم اول را پذيرفته و قسم دوم را مردود شمرده و درباره قسم سوم مى‌گويد: اين روايات را نه مى‌پذيريم و نه ردّ مى‌كنيم؛ لكن نقل آن‌ها براى استشهاد جايز است.[١]

ذهبى‌ در تقسيم‌بندى خود ابتدا روايات ياد شده را به سه قسم صحيح، ضعيف و موضوع تقسيم كرده و سپس در تقسيمى ديگر مى‌گويد:

اسرائيليات يا موافق با اسلام است يا مخالف با آن و يا اينكه اسلام درباره آن سكوت كرده است.[٢]

همچنين وى در تقسيم سوم خويش، روايات را به سه حوزه عقايد، احكام و يا موعظه و حوادث تاريخى مرتبط دانسته است.[٣] او در اين‌باره مى‌نويسد:

آنچه با شريعت اسلام موافق است، پذيرفتن و نقل آن جايز است و آنچه با شريعت اسلام ناسازگارى دارد، مردود و نقل آن حرام است و آنچه اسلام درباره آن سكوت كرده، نه قابل تصديق است و نه شايسته تكذيب؛ اما نقل آن اشكالى ندارد، چه اينكه غالب روايات اين قسم به قصص و اخبار تاريخى مربوط مى‌شود و با عقايد و احكام ارتباطى ندارد تا نقل آن روا نباشد.[٤]

تقسيم‌بندى استاد معرفت (ره)

استاد محمد هادى معرفت ضمن اينكه بهترين تقسيم را ابتدا، تقسيم‌بندى‌ ابوشهبه‌ به سه قسم روايات موافق، مخالف با شرع و يا سكوت‌عنه دانسته، چنين مى‌افزايد:

تقسيم بهترى كه مى‌توان در اين‌باره مورد توجه قرار داد، اين است كه‌

[١] . ابن تيميه، مقدمة فى اصول التفسير، ص ٩٨.

[٢] . ذهبى، الاسرائيليات فى التفسير و الحديث، صص ٥٤- ٤٧.

[٣] . همان.

[٤] . همان، ص ٦٨.