معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٥ - ٢ توجه به تفاوت روايات تفسيرى و تأويلى اهل البيت(ع)

اكرم (ص)، تفسير و تبيين آن احكام.[١]

نقشى كه امامان اهل البيت (ع) در تفسير قرآن ايفا كردند، نقش تربيتى- آموزشى و راهنمايى مردم به راه‌هاى تفسير بود. اينان بيان كردند كه شيوه شايسته براى فهم معانى كلام خدا چيست و كيفيت احاطه بر نكات دقيق و اسرار اين كلام جاودانه الهى چگونه است؛ لذا تفسير اينان از قرآن كه در قالب روايات به ما رسيده است، جنبه الگويى دارد كه بر امت و دانشمندان عرضه داشته‌اند تا شيوه‌هاى تفسيرى را بياموزند ... تفاسير ائمه (ع)، مشتمل بر شيوه‌هاى آموزشى براى ارتقاى كيفيت تفسير و روش استنباط معانى حكمت‌آميز قرآن كريم است.[٢]

توجه به سخنان بالا، پاسخ اين پرسش- آيا رويكرد تفسيرى اهل البيت (ع)، رويكرد ارشادى بوده است يا مولوى؟- را از ديدگاه استاد معرفت روشن مى‌سازد. ايشان به صراحت رويكرد تفسيرى آنان (ع) را، رويكردى ارشادى معرفى و هدف از آن را، آشناسازى شاگردان و پيروان خود با درست‌ترين روش و شيوه تفسيرى قرآن كريم بيان مى‌كنند و بر نقش محورى الگودهى و الگوسازى روش تفسيرى اهل البيت (ع) براى همه مفسران و قرآن‌پژوهان از صدر اسلام تا زمان معاصر تأكيد مى‌ورزند، تا جست‌وجوگران معارف قرآنى در پرتو ارشادات ائمه (ع)، هماره بر فهمِ صحيحِ قرآن ره بپويند و به سنگلاخ بيراهه نا آشنايان به قرآن گرفتار نيايند.

٢. توجه به تفاوت روايات تفسيرى و تأويلى اهل البيت (ع)

يكى از ويژگى‌هاى تفسيرى ائمه (ع)، توجه آنان به ظاهر قرآن در كنار باطن آن است. اينان با الهام از سخنان پيامبر اكرم (ص)، كه براى آيات قرآن ظاهرى و باطنى قائل بودند؛ هم به تفسير ظاهر آيات مى‌پرداختند و هم به تأويل باطن آيات؛ براى عموم مردم، ظاهر قرآن را تفسير مى‌كردند و براى شاگردان و ياران خود، افزون بر تفسير ظاهرِ آيات، از تأويل باطن آيات نيز سخن مى‌گفتند.

[١] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، ص ٤٣٤.

[٢] . همان، ج ١، ص ٤٣٨.