معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٤٧ - اشارهاى به مبانى علم الموهبه در تفسير

كه معارف الهى در آن نقش مى‌بندد و از رنج و زحمت آموزش ديدن راحت مى‌شود.[١]

اشاره‌اى به مبانى علم الموهبه در تفسير

برخى از عالمان دينى و مفسران قرآنى كه به دنبال تفسير عرفانى و برخاسته از مواهب رحمانى رفته‌اند، بدون دليل و زمينه نبوده است بلكه از مطالبى فراوان پيرامون قرآن برخاسته است كه تفسير عرفانى و گرايش معنوى را در تفسير هموار مى‌سازد. اين مطالب دو دسته‌اند: دسته‌اى به‌عنوان دليل شمرده مى‌شوند كه در گذشته به آن‌ها اشاره كرديم و دسته‌اى به‌عنوان مبانى و زمينه‌هاى ضرورت علم الموهبه در تفسير قلمداد مى‌گردند. بررسى هر يك از اين مبانى و نسبت آن‌ها به علم الموهبه و تفسير قرآنى خود نيازمند مقاله‌اى جداگانه و فرصتى مناسب است كه بايد انجام گيرد و فقط در اينجا عنوان‌هاى اين مبانى را بيان مى‌كنيم كه اكثر آن‌ها مورد قبول استاد معرفت نيز مى‌باشد. ايشان در كتاب‌هاى مختلف خود در اين زمينه سخن‌هاى عميق و مفيدى ارائه داده‌اند:

١. قرآن مجيد غير از ظاهر، باطنى دارد كه بايد درك شود؛

٢. هدف قرآن تربيت معنوى و اخلاقى انسانى است؛

٣. مخاطبان اصلى قرآن اهل تقوا و صالحان است؛

٤. معانى قرآن لايتناهى و نامحدود است؛

٥. قرآن داراى ملكوت است؛

٦. قرآن كتاب رمز و اشاره براى اهل دل است؛

٧. تفسير بر اساس علم الموهبه با ارزش‌ترين تفسير است؛

٨. انسان مى‌تواند به علم ديگرى دست يابد و معانى قرآن را از راه ديگرى بيايد كه همان شهود است؛

٩. قرآن ذومراتب است و هر كس در مرتبه و مقام خود درك متناسب با

[١] . ر. ك: شيخ سيد حيدر آملى، جامع الاسرار و منبع الانوار، ص ٥٣٤.