معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٦٤ - ٣ افسانهسرايى درباره پديدههاى طبيعى

پديد مى‌آيد كه آن، صداى تسبيح فرشته است.[١]

و نيز روايتى از امام‌ على‌ (ع) نقل كرده است كه حضرت مى‌فرمايد: رعد فرشته است و برق در اثر آن است كه فرشته، ابرها را با وسيله‌اى آهنين مى‌زند تا آن‌ها را به حركت در آورد.[٢]

رشيد رضا با صراحت اظهار داشته كه اين گفته‌ها بدون ترديد از جمله مطالبى است كه افرادى مثل‌ كعب‌الاحبار و وهب بن منبّه‌ بين مسلمانان از صحابه و تابعين نشر داده‌اند.[٣]

گفتنى است در برخى از تفاسير شيعى نيز نظير مجمع البيان‌[٤]، روض الجنان‌[٥]، نورالثقلين‌[٦] و منهج الصادقين‌[٧] بدون هيچگونه شرح و يا نقدى، به نقل روايات پرداخته‌اند. تنها شهيد حاج آقا مصطفى خمينى‌ درباره اين‌گونه روايات چنين آورده است:

به نظر من، اين بافته‌ها يا از روايات ساختگى اسرائيلى و بدعت‌هاى سويى است كه در احكام و حقايق بلند اسلامى راه يافته است؛ با اين هدف كه ملت‌ها را با اين تازيانه‌هاى سياه به نام قرآن كريم از اين دين استوار دور سازند؛ يا اجتهادات شخصى است كه پيرامون سخنان برگرفته از مبدأ وحيانى پديد آمده ...[٨]

جلال‌الدين سيوطى‌ در تفسير سوره «ق» از ابن عباس‌ نقل كرده است كه كوه قاف، كوهى است از زمرد كه هفت دريا را فراگرفته و هفت زمين را پشت در پشت در برگرفته است؛ و هرگاه خدا بخواهد در جايى زلزله ايجاد كند، به كوه قاف دستور مى‌دهد تا رشته‌اى را كه به آنجا منتهى مى‌شود، به لرزه درآورد.[٩]

[١] . طبرى، جامع البيان، ج ١، ص ١٨٥( وى در اينجا هيجده روايت نقل كرده است.)

[٢] . همان، ص ١٨٧.

[٣] . تفسير المنار، ج ١، ص ١٧٥.

[٤] . ج ٢- ١، ص ١٤٩.

[٥] . ج ١، ص ١٤٥.

[٦] . ج ١، ص ٣٧.

[٧] . ج ١، ص ١٠٧.

[٨] . عبدالله بشر، تفسير القرآن الكريم، ج ٣، صص ٣٢١ و ٣٣٠.

[٩] . سيوطى، الدرالمنثور، ج ٦، صص ١٠٢- ١٠١.