معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٠٤ - ادله مخالفان حجيت خبر واحد درتفسير

نمى‌شود. زيرا در لغت عرب «بعوضه» به معناى انسان نيامده، و امام‌ على‌ هم پشه نيست، پس با لغت و محاوره سازگارى ندارد. از باب تطبيق مصداق هم نيست، زيرا صفتى در آن حضرت نيست كه با «بعوضه» تطبيق كند، حال چگونه عقلا بر چنين خبرى اعتماد كنند و شارع ارشاد به طريق عقلايى كند، هر چند اين خبر صحيح باشد.

اين خبر مثال زده شد تا معلوم شود كه مراد از تعبد به خبر در غير احكام چيست و اگر گفته مى‌شود: لازمه تعبد بر خبر عقدالقلب است و عقد قلب در جايى است كه معرفت‌بخش باشد، و با امور تعبدى كه عقلا راه به جايى نمى‌برند، چگونه مى‌توان اين معرفت‌بخشى را به‌دست آورد.

٣. عقلا در جايى كه علم نباشد، واقعاً نمى‌توانند غير علم را علم كنند و حجيت شارع هم در اين امور بر اساس سيره عقلا است، كه در اين باره وجود ندارد. معناى حجيت در اماره، همانگونه كه مرحوم‌ خوئى‌ به آن اشاره كرده، جعل علم تعبدى در حكم شارع است تا طريق معتبر فردى از افراد علم باشد.[١] لذا فرد تعبدى است، نه فرد وجدانى، تا در قلب طيب خاطر حاصل شود. بنابراين اينكه ايشان در تصحيح كلام‌ خوئى‌ گفته است: خبر واحد جامع شرايط اعتبار، مستند به دليل تعبدى نيست. يعنى اين گونه نيست كه شارع از باب تعبد آن را حجت كرده باشد. برخلاف واقعيت اين دسته از اخبار است. زيرا عقلا چنين خبرى را اعتبار نمى‌كنند.

ادله مخالفان حجيت خبر واحد درتفسير

١. اعتبار خبر واحد مستند به دليل تعبد به خبر است بدون آنكه موجب علم شود و اين تعبد در باب تفسير فايده‌اى ندارد. به عبارت ديگر، خبر واحد كاشفيت قطعى از واقع ندارد و نمى‌تواند نه از بيان معصوم كشف نمايد و نه كاشف از مراد واقعى آيه باشد. مطلوب در باب تفسير، فهم معانى قرآن است و در فهم، تعبد نيست.

[١] . سيدابوالقاسم خوئى، البيان فى تفسير القرآن، ص ٣٩٨.