معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٢٦ - ١ اثبات نظاممند بودن معارف قرآن

ج. ارتباط سيستمى قرآن در رابطه معناشناختى كانون‌هاى قرآنى: توشيهيكو ايزوتسو، با توجه به واژگان كليدى قرآنى مى‌گويد:

هر ميدان معناشناختى يك كانون دارد كه كلمات ديگر حول آن ارتباط مى‌يابند.[١]

به‌عنوان مثال واژگان «الله، تصديق، اسلام، شكر، تكذيب، عصيان و كفر» حول واژه ايمان گرد مى‌آيند و در حقيقت ايمان، كانونِ اين ميدان معناشناختى است.

د. نظريه دوم، نظريه يگانگى هر سوره است. علامه‌ طباطبايى‌ (الميزان فى تفسير القرآن‌)، عبده‌ (المنار) سعيد حوّى‌ (الاساس فى التفسير)، سيد قطب‌ (فى ظلال القرآن‌)، عبدالله درّاز (النبأ العظيم‌)، عبدالله محمود شحاته‌ (اهداف كل سوره و مقاصدها)، محمد البهى و شلتوت‌ (الى القرآن الكريم‌) هدف‌هاى هر سوره را طرّاحى كرده‌اند. گرچه در اين طرح‌ريزى اختلاف‌هايى وجود دارد؛ مثلًا سعيد حوّى‌ يگانگى موضوعى در سوره نساء را تقوا مى‌داند، در حالى كه‌ محمد البهى‌ و سيد قطب‌، جامعه و خانواده مى‌دانند. البته نمى‌خواهيم مخالفت كسانى همچون‌ امين الخوئى‌ كه منكر چنين ديدگاهى هستند را پنهان كنيم.

ه. پيوستگى بيان‌هاى پراكنده قرآنى درباره يك موضوع: آيت‌الله‌ جوادى آملى‌ در اين باره چنين مى‌نويسد:

سراسر قرآن شافى است (با توجه به آيه: اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ‌[٢]) صفت شافى براى قرآن بدين معنا است كه رابطه بين آيات آن از گونه رابطه و نظارت متقابل است، يعنى به هم منعطف‌اند و به يكديگر گرايش دارند و يكديگر را روشن مى‌كنند و به يكديگر تكيه مى‌نمايند و به يكديگر پناهنده مى‌شوند و اين، نشانه انسجام كامل قرآن است.[٣]

[١] . توشيهيكو ايزوتسو، خدا و انسان در قرآن، ص ٥.

[٢] . زمر( ٣٩) بخشى از آيه ٢٣: خدا زيباترين سخن را( به صورت) كتابى متشابه، متضمّن وعده و وعيد نازل كرده است. آنان كه از پروردگارشان مى‌هراسند، پوست بدنشنان از آن به لرزه مى‌افتد.

[٣] . عبدالله جوادى آملى، تفسير موضوعى، ج ١، ص ١٢٩.