معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٠١ - ٢٠ جعل سند صحيح براى روايت ساختگى

در مواردى كه علم و يقين يا اطمينان به ساختگى بودن متن حديث، به وجود مى‌آمد، سند را هرچند كه به اصطلاح صحيح باشد، كنار مى‌گذاشتند.

از باب نمونه:

به‌ ابى بن كعب‌ نسبت داده شده كه به باور او سوره احزاب مانند سوره بقره يا طولانى‌تر بوده است. احمد بن حنبل‌ به اسناد خويش از زرّ بن حبيش‌ از ابى بن كعب‌ روايت كرده است كه پرسيد: سوره احزاب را چند آيه مى‌خوانيد؟ گفتم هفتاد و سه آيه. گفت، بس! به درستى كه من آن سوره را ديدم كه برابر سوره بقره و در آن آيه رجم بود! زر گويد: گفتم آيه رجم چيست؟ گفت:

الشيخ و الشيخه اذا زنيا فارجموها البته، نكالا من الله و الله عزيز حكيم.[١]

استاد مى‌نويسد: اين حديث از زبان صحابى بزرگ‌ ابى بن كعب‌ ساخته شده است. زيرا در جايى اين احتمال نيامده است كه مصحف‌ ابى‌ با ساير مصاحف از اين جهت تفاوت داشته است.

شايد اين مصحف را از زبان‌ ابى‌ ساخته‌اند، تا تأييدى بر گمان‌ عمر نسبت به آيه رجم باشد و حديث او را از انفراد در آورند. به‌ويژه كه در ساخت سند، از اسامى بزرگان شيعه استفاده كرده‌اند كسانى همانند يزيد بن زياد هاشمى نقيب بصره‌ كه به گفته‌ ابن حجر كان من ائمه الشيعه الكبار از پيشوايان بزرگ شيعه بوده است و زر بن حبيش كوفى‌ از اصحاب‌ على‌ (ع) كه به گفته‌ عاصم‌ پيشگام بر همه و داراى موقعيت برجسته‌اى بوده است و ابى بن كعب‌، صحابى جليل سيد قاريان و از ثابت قدمان با على‌ (ع) در روز سقيفه.[٢]

نمونه ديگر طبرى‌ در تفسير خويش از ابن عباس‌ روايت كرده است كه او اين آيه را چنين قرائت مى‌كرد:

أَ فَلَمْ يَيْأَسِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنْ لَوْ يَشاءُ اللَّهُ لَهَدَى النَّاسَ جَمِيعاً[٣]

به او گفته شد كه در مصحف أفلم ييأس ... آمده است. گفت گمان مى‌كنم كه كاتب چرت مى‌زده است.

[١] . مسند احمد، ج ٥، ص ١٣٢.

[٢] . محمدهادى معرفت، صيانة القرآن من التحريف، صص ١٧١- ١٧٠.

[٣] . رعد، آيه ٣١.