معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٢٣ - معرفى تفاسير روايى

زيادى را براى مردم نقل مى‌كرد.[١]

عبدالله بن عمروعاص‌: پيامبر اسلام (ص) نام‌ عبدالله‌ را براى وى انتخاب كرد. وى در سال هشتم هجرى قبل از پدرش‌ عمروعاص‌ در سن جوانى اسلام آورد. چون كتب يهود را مى‌دانست، نخستين كسى بوده است كه پس از وفات، پيامبر اسرائيليات را گسترش داد.[٢]

ابو هريره‌: نام، زندگى و اصل و نسب وى روشن نيست. او در سن سى سالگى در جنگ خيبر در سال هفت هجرى به مدينه آمد، وى با اينكه مدت كمى در مدينه بود، اما بيشترين روايات را از پيامبر اسلام نقل مى‌كند، به همين جهت متهم به تدليس و جعل مى‌باشد. ابو هريره‌ در واقع شاگرد كعب الاحبار يهودى است.[٣]

ابن جريح‌: نامش‌ عبدالملك بن عبدالعزيز بن جريح‌، اهل روم و نصرانى است. او در سال ٨٠ هجرى متولد و سال ١٥٠ هجرى مى‌ميرد. وى محور اصل نقل اسرائيليات در ميان تابعين است‌[٤] و دار قطنى‌ در سفارشى مى‌گويد: از تدليس‌هاى‌ ابن جريح‌ دورى كن، زيرا «قبيح التدليس» است.[٥]

معرفى تفاسير روايى‌

عصر تدوين تفسير، از اواخر قرن سوم آغاز مى‌شود. مهم‌ترين تفاسير در اين عصر، به روايات پيامبر (ص) و امامان معصوم- عليهم‌السلام- و اقوال صحابه و تابعين استناد مى‌كردند (اگرچه گاهى به اشعار و به لغت نيز استشهاد مى‌كردند).

بنابراين آغاز تدوين تفسير، با روش روايى و مأثور بوده و زمان‌هاى اوج تفسيرهاى روايى، قرن‌هاى سوم و چهارم و نيز دهم، يازدهم و دوازدهم است.

[١] . همان.

[٢] . همان، ص ١١٠.

[٣] . همان، ص ١١٩.

[٤] . محمدحسين ذهبى، التفسير و المفسرون، ج ١، ص ١٩٨.

[٥] . ابن حجر، تهذيب التهذيب، ج ٦، ص ٤٠٢.