معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٨٢ - ٩ تفسير كاشفى(مواهب عليه)

٧. التأويلات النجميه‌

اين تفسير را دو تن از اكابر صوفيه نوشته‌اند. اصل و بخش نخست آن توسط نجم‌الدين ابوبكر عبدالله رازى‌، معروف به‌ دايه‌ (متوفاى ٦٥٤) به رشته تحرير در آمد؛ ولى اجل مهلت اتمام آن را به او نداد. دنباله كار او را احمد بن محمد سمنانى‌ (متوفاى ٧٣٦) پى گرفت و آن را به پايان رساند. اين تفسير در پنج جلد ساماندهى و منتشر شده و داراى شيوه‌اى رمزى و اشارى و بسيار ظريف و شيوا است.

٨. عرائس البيان فى حقائق القرآن‌

اين تفسير، تأليف‌ ابومحمد شيرازى، روزبهان بن بقلى‌ (متوفاى ٦٦٦) است، كه به شيوه رمز و اشاره و به روش اهل عرفان نگارش يافته و مشتمل بر آرا و انديشه‌هاى اكابر عرفان و تصوف است و بر پايه ذوق عرفانى شكل گرفته و در دو جلد و يك مجلد بزرگ به چاپ رسيده است.

٩. تفسير كاشفى (مواهب عليه)

اين تفسير، اثر كمال الدين حسين بن على واعظ كاشفى سبزوارى‌ (متوفاى ٩١٠) است كه آن را در سال‌هاى ٨٩٧- ٨٩٩ تأليف كرده است. اين تفسير از نظر ادبى، حائز اهميت است؛ زيرا كاشفى از نويسندگان برجسته نيمه دوم سده نهم است. رويكرد اين تفسير، عرفانى، ادبى و اخلاقى است كه با شواهدى از قصص و حكايات و اشعار عربى و فارسى در آميخته و از نثرى شيوا برخوردار است.

كاشفى‌ بيشتر از تفاسير تبيان شيخ طوسى‌ و كشاف زمخشرى‌ و نيز كتاب‌ فتوحات مكيه ابن عربى‌ و آثار كسانى چون‌ قشيرى‌، عطار، سنائى‌، و مولوى‌ در نثر و نظم بهره گرفته است. چون اين تفسير را به درخواست‌ امير على شير نوايى‌ و جامى‌ نوشته است، در شيوه نگارش از شيوه عامه پيروى كرده است. لذا اين تفسير مشتمل بر جهت‌گيرى‌هاى مخالف مذهب تشيع مى‌باشد. از