معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٦٣ - ٣ افسانهسرايى درباره پديدههاى طبيعى

و از دسيسه‌هاى اسرائيلى‌ها شمرده است كه در روايات ما وارد ساخته‌اند.[١] ايشان در ادامه مطلب مى‌افزايد:

در مجمع البيان‌[٢] از تفسير عياشى‌[٣] از معصوم (ع) روايت شده است كه فرموده‌اند: شرك ايشان، شرك در اطاعت بود، نه شرك در عبادت. از ظاهر اين روايت بر مى‌آيد كه در حكم همان احاديث ساختگى است؛ زيرا تفاوتى ميان اطاعت و عبادت نيست؛ آن هم اطاعت و عبادت‌ ابليس‌؛ كه خداوند متعال درباره‌اش فرموده است: أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ وَ أَنِ اعْبُدُونِي.[٤][٥]

٣. افسانه‌سرايى درباره پديده‌هاى طبيعى‌

درباره برخى از پديده‌هاى طبيعى عالم نظير آغاز آفرينش، عمر جهان، زمين، آسمان، ماه و خورشيد، رعد و برق، جزر و مد، كوه‌ها و كهكشان‌ها و جز آن‌ها، رواياتى را به پيشوايان معصوم دينى (ع) و برخى صحابه پيامبر (ص) نسبت داده‌اند كه مشتمل بر اسرائيليات و موضوعات است.

از عبدالله بن عمر روايت شده كه از پيامبر (ص) درباره وضعيت زمين پرسيده شد؛ حضرت فرمود: زمين بر روى آب، آب بر صخره و صخره بر پشت نهنگى است كه سر و دم او به عرش الاهى چسبيده است. برخى گفته‌اند: نهنگ هم بر دوش فرشته‌اى است كه دو پاى او معلق در هوا است.[٦]

در ذيل آيه ١٠٩ سوره بقره، در برخى روايات، «رعد» به فرشته يا صداى فرشته و «برق» به تازيانه او تفسير شده است. ابن جرير طبرى‌، رواياتى را از گروهى از صحابه و تابعين نقل كرده است كه «رعد» فرشته‌اى است كه به او فرمان داده مى‌شود تا ابرها را براند، پس از تراكم و انباشته شدن آن‌ها، صدايى‌

[١] . سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ٨، ص ٣٧٨.

[٢] . فضل بن حسن طبرسى، مجمع البيان، ج ٣- ٤، ص ٧٨٣.

[٣] . محمّد بن مسعود العياشى، تفسير العياشى، ج ٢، ص ٤٣، ج ١٢٥.

[٤] . يس، آيه ٦٠.« آيا با شما عهد نكردم اى فرزندان آدم كه شيطان را نپرستيد؛ زيرا او براى شما دشمنى آشكار است و اين كه مرا بپرستيد؟».

[٥] . سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ٨، ص ٣٧٨.

[٦] . ابوشهبه، پيشين، ص ٢٩٢.