معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٠٦ - ادبيات عرب(صرف)

ديگر آيات قرآن تمسك كرده است تا آيه را از محل استناد مجسمه خارج كند.[١]

او در جاى ديگرى در ذيل كريمه‌ وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ إِلى‌ رَبِّها ناظِرَةٌ[٢] در رد كسانى كه آيه را دال بر امكان رويت خداوند تلقى كرده‌اند، مى‌نويسد:

... النظر الي كذا اختصاص به معناى «ديدن با چشم» ندارد، بلكه به معناى‌ القصد الي شيئ و كمال التوجه اليه‌ نيز به كار مى‌رود ...[٣]

استاد در اينجا با رعايت دقيق شيوه كار لغوى به اشعار عرب تمسك كرده و توضيح مى‌دهد كه از نظر لغوى، حضور حرف جر «الى» در كنار «نظر» به معناى اميد و انتظار حصول فرج است و اين برداشت را با تائيد زمخشرى‌ و فخر رازى‌ نيز همراه مى‌كند.[٤]

علاوه بر اين دو مثال، در ذيل كريمه‌ وَضَعْنا عَنْكَ وِزْرَكَ‌ نيز تلاشى روشنمند ارائه مى‌كند تا ثابت كند كه «وزر» به معناى «بار سنگين» است، ولى استعاره شده است براى «حمل مسئوليت رسالت در آن فضاى متعصب و متشتت»[٥]

ادبيات عرب (صرف)

حقيقت اين است كه قرآن به زبان عربى نازل شده است و هيچ مفسرى به بهانه خوض در مباحث پيشرفته تفسيرى نمى‌تواند خود را از فهم و بيان ظاهر آيات الهى و ابهام‌زدايى از آن‌ها معاف بداند. مباحث ديگر هرچند در پايه و مايه‌اى از اهميت است كه جدى گرفتن و پرداختن به «صرف و نحو» قرآن كريم را گامى مقدماتى وا مى‌نماياند، اما محققينى مثل علامه‌ طباطبايى‌، آيت‌الله معرفت و ... با جدى گرفتن اين مقدمه در حوزه تفسير، تمام اين اوهام را از ذهن اهالى تفسير بيرون رانده‌اند.

[١] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٣، ص ١٢٦.

[٢] . قيامت، آيه ٢٣.

[٣] . همان، صص ٩٨- ٩٧.

[٤] . همان.

[٥] . همان، ص ٤٤٨.