معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٣١ - ١ نقش پيامبر(ص) در تفسير قرآن

خود ايشان تصريح مى‌كند كه غرض از مراجعه به روايات، كسب مهارت و ذوق تفسير آيه به آيه است نه فضاسازى.

سخن آخر

الف. پاسخى كه خودِ كتاب و سنت به اين سؤال مى‌دهند

توجه به چند نكته ما را با پاسخ كتاب و سنت از پرسش مزبور آشنا مى‌سازد:

١. نقش پيامبر (ص) در تفسير قرآن‌

قرآن چهار عنوان براى رسول مكرم بيان داشته است:

١. «تالى»: يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ‌[١]

٢. «معلم»: وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ[٢]

٣. «مبيّن» [=مفسّر [: لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ‌[٣]

٤. «مطاع»: وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا.[٤]

ترديدى نيست كه سه عنوان «تالى»، «معلم» و «مبيّن»- مربوط به «كتاب» و «ما نزّل» است نه «ما لم ينزّل». آنچه مربوط به «عالم ينزّل» است عنوان چهارم يعنى «مطاع» بودن است.

اكنون سؤال اين است اگر خودِ قرآن، رسول را مبيّن و مفسّر خودش قرار داده، چرا ما مدعى شويم كه در تفسير قرآن به بيانات آن حضرت و اهل‌بيتش نيازى نيست؟ آيات چهارگانه فوق چه تشابهى دارد كه گفته شود مراد از «تبيين» فضاسازى است و يا مراد از تعليم، مجرّد تسهيل طريق است؟ اگر چنين معنايى را در عنوان «تعليم» بپذيريم، در «تبيين و تفسير» قابل قبول نيست زيرا «تفسير» يعنى پرده‌بردارى از روى يك مطلب، اعم از اينكه بدون آن اساساً فهم آن، ممكن نباشد يا فقط دشوار بوده باشد.

[١] . جمعه، آيه ٢.

[٢] . همان.

[٣] . نحل، آيه ٤٤.

[٤] . حشر، آيه ٧.