معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١١٢ - بلاغت

و جمع نادرست است چون هر موجودى دو چشم دارد.[١]

استاد لام جاره‌[٢] را در لقد ذرا نا لجهنم كثيراً من الجن والانس‌[٣] با مهارتى ادبى بر معناى «عاقبت»[٤] حمل مى‌كند و ضمن مقايسه اين آيه با كلماتى مشابه مثل، التقطه آل فرعون ليكون لهم عدواً و حزناً[٥]- لدواللموت وابنو للخراب‌[٦]- معناى «عليت را از «لام» نفى كرده و آيه را از محل تمسك اهل جبر خارج مى‌كند.[٧] علاوه بر اين موارد، در جاى جاى آثار استاد دقت فزاينده وى در كشف رموز و اسرار ظاهر آيات در پرتو قواعد صرف و نحو مشاهده مى‌شود.[٨]

بلاغت‌

علم بلاغت تركيبى است از سه دانش «معانى، بيان و بديع»، در علم معانى كلام از نظر فصاحت و مطابقت با مقتضاى حال بررسى مى‌شود، علم بيان علم استعاره و مجاز و تشبيه و كنايه و بديع هم علم آرايه‌هاى لفظى و معنوى زبان است.[٩]

علم بلاغت را به منظور آشنايى با اسرار و رموز و پيچيدگى‌هاى زبان عربى و ادراك اعجاز قرآن مى‌آموزند.[١٠] نقش علم معانى در تجزيه و تحليل اجزا[١١] و كليت‌[١٢] جمله نقش انكارناپذيرى است؛ تشبيه و كنايه و مجاز هم كه در سراسر

[١] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٣، صص ١٤٩- ١٤٨.

[٢] . اين نمونه را از جهتى ديگر در ميان نمونه‌هاى بلاعى هم مى‌توان گنجاند.

[٣] . اعراف، آيه ١٧٩.

[٤] . ر. ك: النحو الوافى، ج ٢، ص ٤٤٢، سيزدهمين معناى لام جاره

[٥] . قصص، آيه ٨.

[٦] . اين حديث منسوب به اميرالمؤمنين عليه السلام است و معناى آن اين است:« هر ولادتى به ناچار منتهى به مرگ است و هر ساخت و سازى منتهى به ويرانى»

[٧] . ر. ك. محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٣، ص ١٩٢.

[٨] . مثلًا ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٣، صص ٤١، ٤٣ و ٤٤.

[٩] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٥، صص ٨٣، و ٩٥- ٩٤.

[١٠] . شرح المختصر سعد الدين تفتازانى ص ١٠

[١١] . در مباحثى مثل احول مسند، احول مسند اليه و احوال قيود كلام.

[١٢] . در مباحثى مثل اطناب، فصل روصل، اغراض متكلم از القاء خبر يا انشاء ...