معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٧ - ٢ ٢ نمايانسازى نفوذ فكرى على(ع) بر انديشه مفسران تابعان

وثاقت و سلامت اعتقادى آنان پرداخته مى‌توان از ابن ابى طلحه‌، قيس ابن ربيع‌، ابن اسحاق‌، سدى كبير، ابن جريج‌، ضحاك بن مزاحم‌، مقاتل بن سليمان‌، عطيه بن سعد بن جناده كوفى‌، محمد بن سائب كلبى‌ و ابو صالح باذام‌ يا باذان‌ نام برد.[١]

٢. ٢. نمايان‌سازى نفوذ فكرى على (ع) بر انديشه مفسران تابعان‌

موضوع ديگر در تحقيقات آيت‌الله معرفت، نمايان‌سازى خط فكرى‌ على‌ (ع) در انديشه و عملكرد بسيارى از مفسران عصر تابعين است. اين امر كه‌ على‌ (ع) واضع و مؤسس بسيارى از علوم اسلامى از جمله تفسير، علوم قرآنى و علم نحو بوده، مورد تصريح بسيارى از محققان قرار دارد.[٢]

اما نفوذ فكرى‌ على‌ (ع) در حوزه تفسير قرآن، خاصه نزد مفسران عصر تابعان حقيقتى است كه مورد غفلت بسيارى از قرآن‌پژوهان از گذشته تا حال واقع شده و بلكه به نظر مى‌رسد كه دست‌هاى مرموز تاريخى به نحوى بر آن سرپوش گذاشته‌اند.

مقايسه پژوهش آيت‌الله معرفت، در التفسير و المفسرون‌ با ديگر كتاب‌هايى كه در موضوع تاريخ تفسير تأليف شده به‌ويژه كتاب‌ التفسير و المفسرون ذهبى‌ ما را به اين حقيقت رهنمون مى‌سازد كه دغدغه اصلى آيت‌الله معرفت مشخص ساختن جهت‌گيرى‌هاى مفسران اين دوره (تابعان) در زمينه‌هاى كلامى- اعتقادى و نشان دادن ميزان تأثير و تأثرهاى مفسران از يكديگر است.

به‌منظور اين موضوع، استاد معرفت در ابتدا به معرفى مدارس تفسيرى در عصر تابعان و مؤسسان و چهره‌هاى شاخص اين مدارس پرداخته‌[٣] و سپس درباره شخصيت ٣٠ تن از مفسران برجسته و مشهور دوره تابعان دست به تحقيق زده‌اند كه حاصل اين تحقيق، اثبات تمايلات شيعى در خصوص حداقل‌

[١] . همان، صص ٢٣٦، ٢٣٧، ٢٤٠، ٢٤٢، ٢٤٦، ٢٤٩، ٢٥٣.

[٢] . تأسيس الشيعه لعلوم الاسلام، صص ٤٠، ٣١٧، ٣١٨، ٣٤٤، ٤٠٤؛ سه مقاله در تاريخ تفسير و نحو، ص ١٣٨.

[٣] . التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، صص ٢٧٣- ٢٦٩.