معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٥١ - ٢ يگانگى ديدگاه اخباريان و فقيهان در مورد جايگاه روايت در تفسير قرآن

زحمت فهم آن را به خود بدهد.

٢. آياتى كه ظاهر آن با معنايش مطابق است و براى لغت‌شناس و فهم عرف قابل درك بوده، ابهامى در آن نيست. اين آيات براى همه حجت است و احدى در ندانستن آن معذور نيست.

٣. آياتى كه مجمل است و بيان جزئياتش به پيامبر (ص) واگذاشته شده است، همانند آياتى كه فرمان اقامه نماز و پرداخت زكات و انجام حج و روزه مى‌دهد. سخن گفتن درباره اين آيات بدون در نظر گرفتن دلايل شرعى ممنوع است.

٤. آياتى كه داراى الفاظ مشترك و چند پهلو است. در اين آيات اظهارنظر قطعى درباره مقصود خداوند روا نيست، مگر آن كه دليلى روشن چون نص صريح امام معصوم (ع) يا حديث متواترى در دست باشد.[١]

محدث بحرانى‌ با نقل گفتار ياد شده از شيخ طوسى‌ مى‌نويسد:

سخن شيخ در اين باره كاملًا روشن و جمع ميان تمامى روايات است.[٢]

استاد معرفت پس از نقل سخنان‌ محدث بحرانى‌ و نظر شيخ طوسى‌ مى‌گويد:

اكنون ملاحظه مى‌كنيد، اين گفتار شيخ محدثين و پرچمدار اخباريون در سده‌هاى اخير است كه نظر شيخ طوسى‌ رئيس اصوليين درباره تفسير قرآن و جواز فهم معانى قرآن كريم را مى‌پذيرد. بنابراين چه دليلى وجود دارد كه ما در پى تحميل اختلاف بين اصولى و اخبارى در اين زمينه ناهموار باشيم؟![٣]

آيت‌الله معرفت در پايان سخنانشان اين نكته قابل توجه را هم مى‌افزايند كه نزاع متوهّم ميان اخباريان و اصوليان درباره حجيت ظواهر قرآن، تنها به آيات الاحكام مربوط است كه در مورد هر يك از آن‌ها، حجم عظيمى از روايات وجود دارد كه به نحوى به تفسير و توضيح آن آيات و رفع ابهام از آن‌ها از راه‌

[١] . محمدهادى معرفت، تفسير و مفسران، ج ١، ص ٨٨.

[٢] . محمد بن حسن طوسى، تفسير التبيان، ج ١، صص ٥ و ٦.

[٣] . يوسف بن احمد بحرانى، الحدائق الناضره، ج ١، ص ٣٢.