معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٧٣ - ديدگاه دوم

ديدگاه اول‌

برخى به‌ويژه علماى اخبارى نياز به اين دانش را منتفى مى‌دانند. ادعاى آنان اين است كه تعداد قابل توجهى از كتب حديث به‌ويژه كتب اربعه (كافى كلينى‌، من لايحضره الفقيه‌ از شيخ صدوق‌، تهذيب‌ و استبصار از شيخ طوسى‌ (ره)) به‌طور متواتر به ما رسيده و احاديث آن متواتر يا محفوف به قرائن مفيد صحت است و عمل به آن واجب و به بحث‌هاى رجالى و مصطلحات حديثى نيازى نمى‌باشد.

مرحوم شيخ‌ محمد بن حسن حر عاملى‌ صاحب‌ وسائل الشيعه‌ از طرفداران اين ديدگاه است. وى در خاتمه‌ وسائل الشيعه‌ و هدايه الامه‌ شمار فراوانى (حدود يك‌صد كتاب) از كتب حديثى مورد اعتماد خويش را ياد كرده و قرائن زيادى را براى صحت احاديث كتب ياد شده و امثال آن‌ها و وجوب عمل به آن‌ها بر شمرده است.[١]

ديدگاه دوم‌

برخى ديگر از بزرگان دانش فقه و حديث بر اين باورند كه رجال سند نقش اساسى در پذيرش حديث ايفا مى‌كند. اگر سلسله سند معتبر باشد و راويان آن ثقه باشند، معتبر خواهد بود، وگرنه خير. شهيد ثانى‌ و فرزندش صاحب‌ معالم‌ و نوه گرامى‌اش‌ سيد محمد عاملى‌ (صاحب‌ مدارك‌) و از معاصران، مرحوم آيت‌الله‌ خوئى‌ و شمار قابل توجهى از شاگردان ايشان به اين ديدگاه عقيده‌مند هستند.

برخى از اين گروه صرف وثاقت را كافى نمى‌دانند، بلكه پا را فراتر گذاشته، تنها روايات افراد ثقه امامى يا ممدوح امامى را با شهادت دو رجالى معتبر مى‌دانند. مرحوم‌ سيد محمد عاملى‌ و دايى وى‌ حسن بن زين‌الدين‌، صاحب‌ معالم‌ از اين دسته‌اند.

[١] . حرعاملى، وسائل الشيعه، ج ٢٠، ص ٦١، هدايه الامه الى احكام الائمه عليهم السلام، ج ٨، صص ٥٨٤- ٥٤٧.