معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٧٩ - ٥ خلاصه تفسير ميبدى

٢. تفسيرسُلَمى (حقايق التفسير)

دومين تفسيرى كه بر مشرب اهل تصوف و عرفان نوشته شد، تفسير ابو عبدالرحمان محمد بن حسين بن موسى اًزدى سُلَمى‌ (متوفاى ٤١٢ ق) است و در آن به معانى باطنى (تأويل) بيش از معانى ظاهرى (تفسير) پرداخته است.

٣. تفسير قشيرى (لطائف الاشارات)

تفسير لطائف الاشارات‌ تأليف‌ ابوالقاسم عبدالكريم بن هوازن قشيرى نيشابورى‌ (٣٧٦- ٤٦٥ ق)، ادامه و استمرار تفسير باطنى صوفيه است. او با آنكه كوشيده است تا به اصطلاح صوفيان ميان علوم حقيقت و علوم شريعت، توافق برقرار كند، ولى تفسير وى بيشتر بر تأويلاتى مبتنى است كه گاه با ظاهر عبارت سازگارى ندارد.

٤. كشف الاسرار و عدّة الابرار (تفسير ميبدى)

اصل اين تفسير از ابو اسماعيل عبدالله بن محمد بن على بن محمد انصارى هِرَوى‌، معروف به‌ خواجه عبدالله انصارى‌ (٣٩٦- ٤٨١ ق) است كه‌ رشيدالدين ابوالفضل ابن ابى سعيد، احمد بن محمد بن محمود ميبدى‌ پس از چهل سال از وفات خواجه در سال ٥٢٠ هجرى به نگارش و گسترش آن همت گمارده است. از جمله ويژگى‌هاى اين تفسير ارزشمند، جنبه ادبى آن است. به‌كارگيرى واژگان سره و اصيل فارسى در آن، نشان دهنده توان ادبى و گستره آگاهى نويسنده بر زبان فارسى كهن است.

٥. خلاصه تفسير ميبدى‌

تفسير ميبدى‌ كه بر اساس تفسير مختصر خواجه عبدالله انصارى، شكل گرفته و بسط يافته است، در سال ١٣٤٧ شمسى توسط استاد حبيب الله آموزگار تلخيص و تحت عنوان‌ تفسير ادبى وعرفانى خواجه عبدالله انصارى‌ چاپ و منتشر شده است. كوشش تلخيص كننده بر آن بوده است تا تفسير خواجه را از