معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٧٨ - ١ تفسير تسترى

آنگاه كه سالك واصل، از باده توحيد حقيقى كه از جام مشاهده ذوالجلال نوش كرده است، سرمست و لايعقل گردد، تكليف از او در حالت مستى برداشته مى‌شود. آنان كه نور تجلى الاهى، ساتر نور عقل ايشان گشته و در بحر وحدت «محو» شدند و به ساحل «صحو» و مرتبه عقل باز نيامدند و مسلوب‌العقل گشتند، تكاليف شرعى از آنان ساقط است؛ زيرا تكليف بر عقل است.[١]

بخش دوّم: استاد معرفت و معرفى تفاسير عرفانى‌

استاد معرفت- قدس سره- فصل پايانى كتاب گرانسنگ‌ التفسير والمفسرون فى ثوبه القشيب‌ را به معرفى تفاسير عرفانى (تفسير رمزى و اشارى) اختصاص داده و هشت تفسير را كه به نظر ايشان مهم‌ترين تفاسير عرفانى به شمار مى‌آ يند، معرفى و بررسى كرده است. در اين كتاب، نگاه ايشان به تفسير عرفانى، مثبت و همدلانه نيست. برخلاف واكنش سريع و تند استاد معرفت در برابر شيوه تفسيرى صوفيه و ارباب سلوك در كتاب‌ التفسير و المفسرون‌، و ارزيابى شتابزده آن، در ترجمه اين اثر: تفسير و مفسران‌، موضع كاملًا متفاوتى در برابر اين گرايش تفسيرى گرفته و با درنگ و درايت بيشترى همدلانه به آن پرداخته است. وى پس از معرفى اجمالى مكتب عرفان، به تبيين شيوه تفسير عرفانى مبادرت كرده است.

معروف‌ترين تفاسير عرفانى كه استاد معرفت- قدس سره- در كتاب‌ تفسير و مفسران‌ به معرفى، بررسى و ارزيابى آن‌ها پرداخته است، عبارتند از:

١. تفسير تسترى‌

تفسير تسترى‌ كه نخستين تفسير بر مبناى تأويل است و در قرن سوم هجرى به دست‌ ابو محمد سهل بن عبدالله تسترى‌ (متوفاي ٢٨٣ ق) تأليف شد.

[١] . رك: شرح گلشن راز، صص ٣٠٠- ٢٩٦.