معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢١٨ - عبارات علامه طباطبايى و ديدگاه آيتالله معرفت(ره)

بالإطاعة عن المعصومين وأرجعنا اليهم وهو بيّن في هذا الإرجاع وتبيان له.[١]

استاد مصباح‌ در پاسخ به سؤالى در ارتباط با روش مرحوم علامه و عنايتشان نسبت به روايات تفسيرى مى‌گويد:

روش ايشان در تفسير اين بود كه چند آيه‌اى كه در سياق واحد قرار داشتند را مطالعه مى‌كردند و در موردشان فكر مى‌كردند، بعد به روايات مراجعه مى‌كردند تمام روايات مربوطه را مى‌ديدند. اگر آن برداشتى كه از آيه داشتند با روايات، اختلاف داشت بيشتر (در استظهار از آيه) تلاش مى‌كردند، (چنانكه اين جهت را نيز) بررسى مى‌نمودند كه آيا اين روايات از سند معتبرى برخوردار است و مى‌شود به آن‌ها استناد كرد؟

بالاخره يك كار كارشناسانه‌اى را انجام مى‌دادند و نهايتاً آن رواياتى را كه با نتيجه تفسيرشان موافق بود در يك بحث مستقلى مى‌آوردند كه هم آن روايات احيا بشود و هم- در عين حال- مخالفين نتوانند بگويند كه شما به استناد روايات (رواياتى كه ما قبولشان نداريم) تفسير مى‌كنيد.[٢]

عبارات علامه طباطبايى و ديدگاه آيت‌الله معرفت (ره)

پس از نقل بيانات شفاف و روشن از مرحوم علامه (قدس سره) و از بارزترين شاگردان ايشان اين پرسش به ذهن مى‌رسد كه پس عباراتى كه در زير نقل مى‌شود، چه مفهومى دارد و چگونه با سيره عملى مرحوم علامه سازگار است؟

١.

خداى سبحان ... جز به تدبر در آياتش دعوت نكرده است؛ پس هر اختلافى كه از آيات به نظر آيد، با تدبّر بر طرف مى‌شود و او قرآن را هدايت و نور و تبيان براى هر چيزى قرار داده است؛ پس اين نور را چه شده است كه با نور غير خودش روشن شود و اين هدايت چه شأنى دارد كه از هدايت غير خود رهنمون مى‌شود و چگونه كتابى كه تبيان هر چيزى است، به كمك چيزى غير از خود، روشن و آشكار مى‌گردد؟[٣]

[١] . تقرير نگارنده از درس كه مورد ارزيابى استاد نيز قرار گرفته است.

[٢] . نوار آن موجود است.

[٣] . سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١، ص ٦؛ و ر. ك: همان، صص ٩- ٨ و ١١؛ سيدمحمدحسين طباطبايى، قرآن در اسلام، ص ٥٩.