معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٢ - مقدمه

بيت (ع)، روش تفسيرى تركيبى، تأويل قرآن كريم، تفسير قرآن كريم.

مقدمه‌

ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنا مِنْ عِبادِنا.[١]

بر اساس نص صريح قرآن كريم:

وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ؛[٢]

وظيفه تبيين و تفسير قرآن كريم بر عهده پيامبر اكرم (ص) است. پيامبر (ص) نيز پس از دريافت وحى، تفسير قرآن كريم را براى مردم بيان فرمودند. البته تبيين ايشان متناسب با ظرفيت مخاطبان، از سطوح گوناگونى برخوردار بود. بر اساس روايات گوناگون، پيامبر اكرم (ص)، تأويل كامل و تفسير جامع قرآن كريم را براى حضرت‌ على‌ (ع) بيان فرمودند.[٣] زيرا در ميان ياران و پيروان آن حضرت (ص)، تنها حضرت‌ على‌ (ع) از ظرفيت كامل براى دريافت جامع معارف قرآنى برخوردار بود.

روشن است كه فهم معارف قرآن، افزون بر استعداد علمى و فكرى، به طهارت روحى و معنوى نيز وابسته است. كسى مى‌تواند به ستيغ قله علوم و معارف قرآنى دست يابد كه بر ذروه قله طهارت گام نهاده باشد و جز امام‌المتقين اميرالمؤمنين (ع)، در زمان حضور پيامبر اعظم (ص)، كسى را ياراى دست يازيدن بدين رتبه و مقام نبود. زيرا آن حضرت (ع) از همه چيز گسسته و به دوست پيوسته بود.

پس از آن حضرت (ع)، فرزندان پاكش (ع)، كه از هر گونه رجسى دور بودند، انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا[٤] در جايگاه‌

[١] . سپس اين كتاب را به بندگان خود كه( آنان را) برگزيده بوديم، به ميراث داديم.( فاطر، آيه ٣٢)

[٢] . و اين قرآن را به سوى تو فرود آورديم، تا براى مردم آن چه را به سوى ايشان نازل شده است توضيح دهى، و اميد كه آنان بينديشند.( نحل، آيه ٤٤)

[٣] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، صص ١٩١- ١٨٨.

[٤] . خدا فقط مى‌خواهد آلودگى را از شما خاندان پيامبر( ص) بزدايد و شما را پاك و پاكيزه گرداند.( احزاب، آيه ٣٣)