معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٥٣ - ٣ ملاك تفسيرى بودن احاديث

مبناى استاد در اتخاذ اين سخن آن است كه ملاك تفسيرى بودن احاديث، ملاك عامى است كه همه آيات قرآن را در بر مى‌گيرد.

ايشان نمى‌پذيرند كه تنها رواياتى، روايات تفسيرى شمرده شوند كه با عنوان تفسير نقل شده باشند، زيرا تفسير با اين خصوصيت از پيامبر (ص) كم است، به‌ويژه اگر آن بخش از روايات تفسيرى كه از طريق ائمه (ع) از پيامبر نقل شده است را نيز همان‌گونه كه اهل سنت ناديده گرفته‌اند، ناديده بگيريم.

استاد مى‌فرمايد:

ولى واقعيت جز اين است و تفسير مأثور دامنه گسترده دارد، مخصوصاً با در نظر گرفتن سنت در كنار قرآن كه بدين‌ترتيب بر حجم تفسير منقول افزوده مى‌شود.[١]

مقصود استاد آن است كه تمامى احاديث منقول از پيامبر (ص) و اهل بيت آن حضرت- كه رواياتشان روايات پيامبر (ص) به شمار مى‌رود- اعم از آن‌كه به بيان اصول دين بپردازد، يا احكام شريعت را بيان كند، و يا مفاهيم قرآن را روشن سازد، از آن جهت كه در صدد رفع ابهام آيات قرآن هستند، روايت تفسيرى به حساب مى‌آيند و در اين صورت هيچ نقطه ابهامى درباره مفاهيم قرآنى باقى نخواهد ماند. لذا تعداد روايات تفسيرى به شدت افزايش خواهد يافت، و با قاطعيت مى‌توان گفت كه پيامبر (ص) تمامى قرآن را تفسير كرده است.

امام‌ صادق‌ (ع) مى‌فرمايد:

همانا پيامبر خدا (ص) [فرمان‌] نماز بر او نازل شد و خداوند براى آنان سه و چهار [ركعت بودنش‌] را نام نبرد تا اينكه پيامبر خدا (ص) خود آن را برايشان تفسير كرد، و [فرمان‌] زكات بر او فرود آمد و خداوند برايشان نام نبرد كه از هر چهل درهم، درهمى است تا اينكه پيامبر خدا (ص) خود آن را برايشان تفسير كرد، و [فرمان‌] حج نازل شد و خداوند به آنان نگفت: هفت دور طواف كنيد تا اينكه پيامبر خدا (ص) آن را برايشان تفسير كرد.[٢]

[١] . محمدهادى معرفت، تفسير و مفسران، ج ١، ص ١٧٧.

[٢] . همان، ص ١٧٦