معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٤٥ - ٦ سهلانگارى در نقل و نقد روايات

پيامبر نيز براى جعل حديث بر ضدّ مخالفان خود بهره مى‌گرفت.[١]

٥. ممنوعيت نگارش و نقل حديث‌

اين پديده از جمله عوامل و زمينه‌هايى است كه بستر را براى جعل حديث و نفوذ انديشه‌هاى انحرافى يهود (اسرائيليات) آماده ساخت. خلفاى وقت به‌ويژه خليفه دوم، سر منشأ اصلى منع نگارش و نقل روايات و سنن پيامبر اكرم (ص) شناخته شده است. حتى‌ ابو هريره‌ كه به اكثار حديث شهرت داشت، گاه از ترس تازيانه خليفه، احاديث پيامبر (ص) را كتمان مى‌كرد و مى‌گفت: ما توان و جرأت گفتن «قال رسول الله (ص)» را نداشتيم تا زمانى كه‌ عمر از دنيا رفت.[٢]

مسلماً خلأ ناشى از منع نگارش و نشر حديث از سوى خلفا، زمينه مناسبى براى بدعت‌هاى يهودى و مسيحى پديد آورد تا اينان احاديث فراوانى را جعل و به پيامبران الاهى از جمله پيامبراكرم (ص) نسبت دهند.[٣]

ابوريّه‌، از جمله پيامدهاى تأخير تدوين حديث را تا پس از قرن اول، باز شدن درهاى جعل حديث و رونق يافتن بى‌ضابطه آن و نفوذ انديشه‌هاى انحرافى يهود در فرهنگ اسلامى قلمداد كرده است.[٤]

٦. سهل‌انگارى در نقل و نقد روايات‌

از ديگر زمينه‌هاى نشر اسرائيليات، خوش‌باورى و سهل‌انگارى صحابه، تابعان و ديگر مفسران و راويان حديث است كه بدون توجه به وثاقت راويان اين دسته از احاديث و اعتبارسنجى و نقد و بررسى مضامين آن‌ها و سازگارى با كتاب خدا، سنت پيامبر (ص) و عقل سليم، آن‌ها را براى ديگران نقل و يا در

[١] . ابوريه، اضواء على السنة المحمدية، ص ٢١٦؛ ابن ابى الحديد، شرح نهج البلاغه، ج ٤، ص ٧٣.

[٢] . سيد محمدرضا حسين جلالى، تدوين السنة، ص ٤٨٧.

[٣] . جعفر سبحانى، الملل و النحل، ج ١، صص ٦٩- ٦٨ و ٧٧.

[٤] . ابوريه، اضواء على السنة المحمدية، صص ١١٨ و ١٤٧- ١٤٥؛ نيز ر. ك: سيد محمدرضا حسين جلالى، تدوين السنة، ص ٤٨٠ به بعد.