معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٩ - ٢ ٢ ٢ استفاده از شواهد گوناگون در بررسى شخصيت مفسر

به ولايت كبرى مولا امير مؤمنان (ع) و خاندان نبوت بود، زيرا استاد بزرگشان صحابى جليل‌ عبدالله بن مسعود بدين‌سان آن‌ها را تربيت نموده و ساخته بود.[١]

اين نحوه استدلال در پژوهش آيت‌الله معرفت نسبت به اعتقاد و عملكرد ابن عباس‌،[٢] عطاء بن سائب‌ (٣١٤)، مجاهد (٢٨٨) و عكرمه‌ دنبال شده است. به‌عنوان مثال، پس از نقل خبرى درباره‌ عكرمه‌ كه وى را متهم انكار مفاد آيه تطهير درباره اهل بيت (ع) و انحصار آن به زنان پيامبر كرده‌اند، مى‌نويسد:

فمكذوب عليه البته. ذلك انه تربية ابن عباس الخالصه و لايظن بشأنه الحياد عن طريق شيخه: (الولاء الخالص لال بيت الرسول) و تحوير فضيلة خاصة بهم و لاسيما بهذا النحو من الاصرار: من شاء باهلته انها نزلت في ازواج النبي (ص) الامر الذي لا يقوم به سوي معاند حاقد علي آل البيت (ع) و ليس الّا من صنع ذوي الضغائن و الاحقاد. ١[٣]

٢. ٢. ٢. استفاده از شواهد گوناگون در بررسى شخصيت مفسر

اما قسمت عمده اظهارات آيت‌الله معرفت در بررسى شخصيت يك مفسر بر نقل‌هاى تاريخى متكى است كه از وسعت تحقيق و تتبع نامبرده حكايت دارد. در اين خصوص آيت‌الله معرفت گاه به نقد سندى و دلالت اقوال ضعيف و غير معتبر پرداخته و اعتبار آنان را در مقام استناد و استدلال مورد سؤال قرار مى‌دهد؛ و گاه با كنكاش در متون حديثى و تاريخى به استفاده از شواهد متعدد در ارائه سيماى واقعى شخصيت مورد نظر اقدام مى‌كند. آنچه در تحقيقات آيت‌الله معرفت قابل توجه و ستودنى است، جامع‌نگرى ايشان همراه با نقد و

[١] . همان، ص ٣٤٣.

[٢] . همان، صص ٢٢٣- ١٩٨.

[٣] . يعنى: اين مطلب قطعاً دروغى عليه عكرمه است به اين خاطر كه او تربيت ويژه‌اى از ناحيه ابن عباس داشته است و تصور نمى‌شود كه از طريق و سيره استاد خوددوستى خالص با اهل بيت( ع)- منحرف شده و به انكار فضيلتى برخاسته باشد كه انحصار به اهل بيت دارد. آن هم به اين نحو كه بگويد: هر كه مايل باشد در اين خصوص كه آيه تطهير درباره اهل بيت( ع) نازل شده با او به مباهله بر مى‌خيزم كه چنين كارى جز از شخص معاند و كينه‌توز نسبت به اهل بيت( ع) ساخته نيست. همان.