معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٣٠ - نكات

تفسير جامع‌البيان‌ در اواخر قرن سوم نگاشته شد، و از آنجا كه در آن زمان تفسير مدونى براى تمام قرآن نوشته نشده بود، اين تفسير شهرت فراوانى يافت، زيرا افزون بر تفسير تمام قرآن، يكى از مبسوطترين تفاسيرى است كه در آن زمان نوشته شد.

روش‌ تفسير طبرى‌ در واقع نقلى و به روايات رسيده از پيامبر (ص) متكى است. او از آراى صحابه و تابعين نيز استفاده فراوان كرده است.

او غير از نقل اثر و روايات، از منابع ديگر نيز استفاده كرده است كه عبارتند از:

الف. بهره بردن از ادبيات عرب به‌ويژه نحو.

ب. استفاده از لغت.

ج. استشهاد به اشعار عرب.

د. انتخاب قرائت خاص، زيرا ايشان در قرائات صاحب‌نظر بوده است.

ه. نقد و بررسى آراى فقها.

به همين علت از تفاسير روايى اجتهادى شمرده مى‌شود.

نكات‌

طبرى‌ فردى متعصب است كه روايات فضائل اهل‌بيت (ع) را تا آنجا كه مى‌تواند نقل نكرده است. از جمله اين موارد مى‌توان به آيه ولايت‌ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ ...[١] و سوره «هل اتى» كه بخشى از آن درباره خانواده حضرت‌ على‌ (ع) است اشاره كرد. او با وجود روايات فراوان در فضائل‌ على‌ (ع) و ولايت آن حضرت و نيز طعام دادن آن خانواده به مسكين و يتيم و اسير كه در منابع روايى اهل سنت آمده است، هيچ اشارتى به فضائل اين بزرگواران ندارد.

تفسير طبرى‌، نخستين تفسير مدون و كاملى است كه در آن عصر شهرت يافت و تأثير به‌سزايى در تفاسير ديگر بر جاى داشته است.

اين نخستين تفسيرى است كه در قرن چهارم، در زمان‌ منصور بن نوح‌

[١] . مائده، آيه ٣.