سيوطى‌ مفسران مشهور صحابه را ده تن دانسته كه عبارتند از: خلفاى اربعه، ابن مسعود، ابى بن كعب‌، ابن عباس‌، ابوموسى اشعرى‌، زيد بن ثابت‌ و عبدالله بن زبير[٢] اين موضوع كم و بيش مورد قبول ديگران قرار گرفته است.[٣] جز آنكه به دو نكته ديگر نيز پرداخته‌اند: نخست آنكه اشخاص ديگرى نيز در شمار مفسران صحابه قلمداد شده‌اند- گرچه روايات وارده از آنان كم است- و ديگر آنكه در بين مفسران ده‌گانه‌اى كه‌ سيوطى‌ نام برده نيز، تفاوت چشم‌گيرى از جهت تعداد روايات تفسيرى وجود دارد (كه البته امر به نحوى مورد تأييد سيوطى‌ هم قرار دارد) به اين صورت كه از چهار تن از مفسران ده‌گانه، يعنى‌ على‌ (ع)، ابن مسعود، ابن عباس‌ و ابى بن كعب‌ روايات تفسيرى به وفور و از ساير اصحاب به ندرت حديثى در تفسير رسيده است‌[٤] اما در اين ميان آيت‌الله معرفت به صراحت مى‌نويسد:

چهار تن از صحابه به تفسير قرآن شهره‌اند و پنجمى ندارند كه عبارتند از: على بن ابى طالب‌ (ع)- كه سرآمد و داناترين آن‌ها است- عبدالله بن مسعود، ابى بن كعب‌ و عبدالله بن عباس‌- كه از نظر سن كوچك‌ترين آنان است ولى در رواج تفسير از ديگران جلوتر است.[٥]

[١] . اين موضوع صرف‌نظر از محدوديتى است كه پس از رحلت رسول خدا( ص) و در دوره‌اى از تاريخ اسلام در مسير تفسير قرآن بوجود آمد. در اين خصوص ر. ك: صاحب المبانى، صص ١٨٤- ١٨٣ با عنوان:« في ذكر من تحرّج عن التفسير و استنكره»، طبرى، ج ١، ص ٣٠، ابن كثير، ج ١، ص ٧، معارف، ١٨٨- ١٧٣ با عنوان:« رويگردانى از تفسير در سده نخست و انگيزه‌هاى آن».

[٢] . الاتقان فى علوم القرآن، ج ٤، ص ٢٣٣.

[٣] . ر. ك: التفسير و المفسرون، ج ١، ص ٦٣؛ علوم التفسير، صص ١٦- ١٥؛ مناهل العرفان، ج ١، ص ٤٨٢؛ مباحث فى علوم القرآن، ص ٣٣٦.

[٤] . التفسير و المفسرون، ج ١، ص ٦٤؛ مناهل العرفان، ج ١، صص ٤٨٤- ٤٨٣؛ علوم التفسير، صص ١٦؛ مباحث فى علوم القرآن، ص ٣٣٦.

[٥] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون، ج ١، ص ١٨٧، محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ج ١، ص ٩٨