مى‌توان گفت كه ديدگاه ايشان در خصوص تعداد مفسران صحابه تفاوت جوهرى با ديدگاه اهل سنت- از جمله‌ سيوطى‌، زرقانى‌ و ذهبى‌- ندارد. جز آنكه ايشان بر نقش ويژه‌ على‌ (ع) به‌عنوان اعلم صحابه در تفسير تأكيد كرده و اين موضوع را در بررسى شخصيت تفسيرى‌ ابن عباس‌ و ابن مسعود اثبات كرده‌اند.[٢] ثانياً نخواسته‌اند با نام بردن از پاره‌اى از صحابه كه معلوم نيست چه نسبتى با تفسير قرآن داشته‌[٣] و بلكه در شرايطى از دانستن معانى برخى از واژگان اظهار عجز كرده‌اند، ١[٤] فضيلت و امتياز ويژه‌اى اعلام كند.

در بين مفسران ممتاز صحابه، اعلميت‌ على‌ (ع) نسبت به ديگران و نيز مرجعيت علمى آن حضرت در امر تفسير، حقيقتى انكارناپذير است كه مورد تصريح بسيارى قرار دارد.[٥] اما مايه شگفتى است كه عده‌اى همواره در صدد سرپوش گذاشتن بر حقيقت ياد شده بوده و به نحوى از ذكر نصوص موجود در اثر پذيرى صحابه از على‌ (ع) خوددارى كرده و يا به كلى دست به تحريف اين نصوص مى‌زنند.[٦] به‌عنوان نمونه‌ ابن تيميه‌ معتقد است كه روايات و

[١] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون، ج ١، ص ١٨٧

[٢] . همان، ج ١، صص ١٨٩- ١٨٨، ١٩٣ و ١٩٥

[٣] . مبانى و روش‌هاى تفسيرى، ص ٢٤٤.

[٤] . در خصوص تفاوت درك صحابه از تفسير آيات و بى‌اطلاعى برخى از آنان از جمله دو خليفه نخست از معانى پاره‌اى از واژگان، قرائن متعددى بر جاى مانده است. براى تفضيل ر. ك: صاحب المبانى، ص ١٨٣؛ طبرى، ج ١، ص ٣٠؛ ابن كثير، ج ١، ص ٦؛ ذهبى، ج ١، صص ٣٦- ٣٤؛ مهدوى‌راد، صص ٦٩- ٦٢ و مروتى، صص ٨٥- ٨٧ هر دو با ذكر شواهد متعدد.

[٥] . از جمله ر. ك: ابن عطيه، ٢٦٤؛ زركشى، ج ٢، ص ١٥٧؛ سيوطى، ج ٤، ص ٢٣٣؛ ذهبى، ج ١، ص ٩٠- ٨٩ و نيز مهدوى‌راد، ص ٩٣ با عنوان: آگاهى على( ع) از قرآن به گزارش صحابيان.

[٦] . به عنوان نمونه‌اى از تقطيع و تحريف‌هاى واقع شده، در شرايطى كه ابن عطيه پس از معرفى على( ع) به عنوان صدر المفسرين از قول ابن عباس نوشته است:« ما اخذت عن تفسير القرآن فعن علي بن ابي طالب»( همو، مقدمتان فى علوم القرآن، ص ٢٦٤) در نسخه‌اى از تفسير ابن عطيه كه به تحقيق احمد صادق ملاح به چاپ رسيده است، از نقل قول‌هاى ابن عطيه درباره على( ع) و ابن عباس، دقيقاً فراز ما اخذت عن تفسير القرآن فعن علي بن ابي طالب( ع) حذف شده است( ر. ك: همان، ج ١، ص ٤٧)