معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٦٨ - نقد و نظر

٢. اگر براى بهره‌گرفتن از قرآن لازم باشد كه از اخبار آحاد استفاده كنيم، لازمه‌اش دور باطل است؛ چون براى پى بردن به صحت مفاد خبر بايد به قرآن مراجعه شود و براى بهره بردن از قرآن نيز بايد به سراغ خبر واحد رفت.[١]

٣. خبر واحد كاشفيت قطعى از واقع ندارد و نمى‌تواند نه از بيان معصوم كشف نمايد و نه كاشف از مراد واقعى آيه باشد.

٤. اعتبار و حجيت خبر واحد جنبه تعبّدى دارد، يعنى دستورى و قرارداد شرعى است و اين در مواردى امكان‌پذير است كه داراى اثر شرعى باشد و در رابطه با عمل مكلفين قابل تصور است كه تنها در باب فقه وجود دارد.[٢]

نقد و نظر

پيرامون آنچه از علامه آورديم گفتنى است كه:

١. ايشان عدم حجيت خبر واحد را در غير ابواب فقه و آنجا كه اثر شرعى بر آن مترتب نباشد، به اصوليين نسبت داده و چنين وانمود كرده‌اند كه گويا اصوليين در عدم پذيرش روايات غيرفقهى اتفاق نظر دارند، در حالى كه مى‌دانيم چنين نيست؛ بلكه در گذشته و حال كسانى بوده‌اند كه به حجيت اين گونه احاديث قائل‌اند و ما به هنگام بحث و ارائه نظر موافقان حجيت در صفحات آينده، تعدادى از آنان را همراه با سخنانشان بر خواهيم شمرد.

پس اين اشكال بر اين بزرگوار وارد است كه بايد حداقّل به نظر موافقان نيز اشاره‌اى مى‌كرد، نه اينكه نظر مورد قبول خويش را به‌عنوان رأى و نظر همه اصوليين و ديدگاه مورد پذيرش كل ارائه دهند.

٢. ايشان ادعا فرمودند كه هر كس به لغت آشنايى داشته باشد از جملات آيات كريمه معنى آن‌ها را مى‌فهمد و اين را لازمه فصيح بودن قرآن دانسته و صحت تحدّى را نيز بر آن متوقّف دانسته‌اند، در حالى كه اين سخن ناتمام‌

[١] . همان، ج ١، ص ٩.

[٢] . دو وجه اخير را از مقاله حضرت استاد آيت‌الله معرفت( ره) تحت عنوان كاربرد حديث در تفسير استفاده كرده‌ام و به هنگام نقل ديدگاه موافقان حجيت، از آن بيشتر بهره خواهيم برد.