معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣١٠ - تفسير در عصر صحابه

استاد معرفت مى‌فرمايد: ديدگاه صحيح اين است كه پيامبر (ص) تمام معانى قرآن را بيان و شرح كرده است؛ چه در قالب نص صريح يا بيان تفصيل احكام شريعت، به‌ويژه وقتى سخنان ائمه معصومين (ع) به‌عنوان نقل از جدشان ضميمه شود.[١]

نقش اهل‌بيت در تفسير

پايه و اساس تفسير روايى در ميان شيعه پس از پيامبر (ص) سخنان اهل‌بيت (ع) مى‌باشد. اهل‌بيت (ع) در تفسير نقش كليدى داشته‌اند، بدين معنا كه آنان مبانى تفسير، چگونگى تفسير آيات متشابه، ارائه تفسير آيات‌الاحكام، شيوه صحيح تفسير قرآن، جلوگيرى از انحراف‌هاى تفسيرى را برعهده داشته و به تربيت شاگردان ممتازى در تفسير پرداخته‌اند. از جمله امام‌ على‌ (ع) ابن عباس‌ را تربيت كرد و هر يك از امامان اصحاب خاصى را در اين موضوع داشته‌اند.[٢] استاد معرفت مى‌فرمايد: اهل‌بيت (ع) در واقع نقش تربيتى، تعليم و ارشاد به بنيان‌هاى تفسيرى، اطلاع بر دستيابى به رمزهاى وحى الهى داشته، زيرا آنان آگاه‌ترين افراد به ظاهر و باطن قرآن بوده‌اند. آنان همان راسخان در علم هستند كه آگاهى آنان با وحى و علم الهى مرتبط است.[٣] به همين جهت طبق آيات متعدد از جمله آيه تطهير و نيز حديث ثقلين، قول آنان حجت است.[٤]

استاد معرفت اين مرحله را كه در شيعه از مراحل اساسى است، به‌طور مستقل و جداى از مراحل تفسير در عصر صحابه و تابعين مطرح كرده‌اند.

تفسير در عصر صحابه‌

پس از پيامبر (ص) صحابه به تفسير قرآن پرداختند كه مشهورترين آنان‌

[١] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، ص ١٩٠؛ محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ج ١، ص ٩٧.

[٢] . همان، ص ٤٥٦.

[٣] . همان، ص ٤٦٨.

[٤] . همان.