بى‌شك اولين مصدر براى تفسير قرآن خود قرآن است ... و پيامبر (ص) در كنار قرآن مصدر ديگرى است براى تبيين و تفسير آن. وانزلنا اليك الذكر لتبين للناس ما نزل اليهم (نحل/ ٤٤)[٢]

پس شايد بتوانيم آيت‌الله معرفت را مفسرى «حديث‌گرا» قلمداد كنيم.

نياز به علوم حديث در تفسير

ولى حديث‌گرايى در تفسير روش بسيار دشوارى است، چون احاديث فريقين از وضع و جعل و دس و اسرائيليات آكنده است‌[٣] و كار بر روى احاديث تفسيرى كه غالباً سند كاملى هم از آن‌ها در دست نيست، دشوارتر از كار بر روى احاديث فقهى است. اوضاع بغرنج حاكم بر روايات تفسيرى تا بدان‌جا پيچيده است كه حتى شخصى مثل‌ ابى جارود[٤] هم كتاب تفسيرى دارد.[٥] اگر حديث‌سوزى عصر خلفا و حديث‌سازى جاعلينى مثل‌ ابى العوجاء[٦]

[١] . تفسير و مفسران، ج ١، ص ٥٢٦. استاد در ٨٠ صفحه آخر جلد اول كتاب تفسير و مفسران ١٠ مثال از آيات قرآن را بررسى كرده‌اند كه در آن‌ها نقش روايات اهل بيت در تفسير اين آيات بسيار مهم بوده است.

[٢] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ج ١، ص ١٢١.

[٣] . واژه اسرائيليات گرچه در ظاهر به معناى داستان‌هايى است كه از يك منبع يهودى سرچشمه گرفته باشد، ولى در اصطلاح مفسران و محدثان مفهوم وسيع‌ترى به خود گرفته و شامل تمام افسانه‌هاى كهنى است كه از گذشتگان وارد تفسير و حديث شده است؛ اعم از اين كه منشأ اصلى آن يهودى، مسيحى يا غير آن باشد ...( تفسير و مفسران، ج ٢، ص ٧١، در مورد اسرائيليات هم چنين ر. ك: محمدعلى ايازى، المفسرون و حياتهم و منهجهم، ج ١، ص ٩٧)

[٤] . ابى‌جارود را استاد در تفسير و مفسران، ج ١، ص ٤٢٢، چنين توصيف مى‌كند:« ... پس از قيام زيد از هوادارن او شد و از امام صادق( ع) كناره گرفت و در اين راه به اندازه‌اى گستاخانه رفتار كرد كه مورد نفرت و نفرين حضرت قرار گرفت، ... عامه و خاصه او را- در نقل حديث- ضعيف شمرده‌اند.»

[٥] . ر. ك: تنقيح المقال، ج ١، ص ٤٦٠.

[٦] . ابن ابى العوجاء زنديق معروف وقتى كه دستيگر شد گفت:« وضعت فيكم اربعه آلاف حديث احرم فيها الحلال و احلل فيها الحرام». اضواء على السنه المحمديه، ص ١٢١.