معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٣٩ - ٣ هدايت به وسيله انبيا و رسل الهى

برحسب مراتب موقعيت آن در تأثير و نتيجه گوناگون است. كسى كه ديگرى را به راهى و مقصدى كه به مقصد او منتهى مى‌شود، راهنمايى كند، او را هدايت كرده است. نيز اگر كسى دست ديگرى را بگيرد و او را به خواسته و مقصد او برساند، او را هدايت كرده است، ولى در نوع اول، احتمال گمراهى وجود دارد و در نوع دوم چنين احتمالى وجود نخواهد داشت.

آيه ١٧ سوره فصلت: وَ أَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمى‌ عَلَى الْهُدى‌ از گونه اول و آيه ٣٧ سوره زمر وَ مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ مُضِلٍ‌ راهنمايى از گونه دوم است.

هدايت در قرآن، به انواع و مراتب گوناگون به كار رفته است كه چكيده آن بدين شرح است:

١. هدايت فطرى نهفته در طبيعت اشياء اعم از حيوان، گياه يا جماد:

- رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى‌ كُلَّ شَيْ‌ءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى‌.[١]

- الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى‌.[٢]

- فَاهْدُوهُمْ إِلى‌ صِراطِ الْجَحِيمِ.[٣]

- وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ.[٤]

٢. هدايت به وسيله نيروى عقل و انديشه در آدمى:

- أَ يَحْسَبُ أَنْ لَمْ يَرَهُ أَحَدٌ* أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ* وَ لِساناً وَ شَفَتَيْنِ* وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ.[٥]

٣. هدايت به وسيله انبيا و رسل الهى:

- إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً.[٦]

[١] . طه، آيه ٥٠.

[٢] . اعلى، آيه ٣.

[٣] . صافات، آيه ٢٣.

[٤] . انعام، آيه ٩٧.

[٥] . بلد، آيات ١٠- ٨.

[٦] . انسان، آيه ٣.