معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٧٤ - ديدگاه سوم

ديدگاه سوم‌

بر اين است كه دانش رجال به‌صورت موجبه جزئيه از مقدمات فقاهت به شمار مى‌آيد، ولى آنچه مهم است، صدور حديث از معصوم عليهم السلام، وعلاوه بر علم رجال، بايد از قرائن گوناگون براى اعتبار حديث كمك گرفت. بزرگانى چون، محقق سبزوارى‌ (صاحب‌ ذخيره‌) شيخ اعظم انصارى‌، حاج آقا رضا همدانى‌، حكيم‌ و ... به اين ديدگاه معتقدند.[١]

استاد آيت‌الله معرفت (ره) در ميدان تفسير و علوم قرآنى ديدگاه سوم را مى‌پذيرند. به عبارت ديگر يكى از مبانى فقه‌الحديثى استاد (ره) نقد محتوايى آن است پيش از اينكه به اسناد پرداخته شود؛ هرچند اسناد نيز نقش خودش را در اعتبار حديث دارد، ولى در درجه دوم اعتبار.

استاد در التفسير الاثرى الجامع‌ پس از اشاره به مهم‌ترين مبانى نقد حديث يعنى، عرضه به كتاب و آيات محكم- مراد از كتاب را محكمات دين و امور ضرورى عقل كه در نتيجه شامل سنت و برهان عقل مى‌شود- دانسته، چنين مى‌فرمايد:

ومن ثم فطريقه التمحيص هي ملاحظه المحتوي في اعتلاء فحواه و قوه موءداه، قبل ملاحظه الأسناد وإن كان للأسناد ايضاً دورها في الاعتبار ولكن في الدرجه الثانيه علي خلاف مذاهب بعض المتأخرين في اهتمامهم بالأسانيد محضا وترك رعايه المحتوي قوه واعتلاء[٢]

در ارزيابى و نقد حديث، بر خلاف شيوه متأخرين كه صرفاً به سند احاديث اهتمام مى‌ورزند و توجهى به محتوا و مفاد والاى آن ندارند، پيش از ملاحظه سند بايد به محتوا توجه داشت و براى سند، درجه دوم از اهميت را قائل بود.

در مكتب اهل البيت عليهم السلام ميزان و معيار تشخيص سره از ناسره احاديث موافق با كتاب به‌عنوان متن مسلم اسلام و قابل قبول از ديد تمام‌

[١] . ذخيره المعاد، ج ٣، ص ٤٨٨؛ كتاب الطهاره، ج ١، ص ٣٥٦؛ مصباح الفقيه، ج ٢، ص ١٢؛ مستمسك العروة الوثقى، ج ١، ص ٢٢١.

[٢] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ج ١، ص ٢١٩.