معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٠١ - ادله آيتالله معرفت

آن‌ها در حوزه معارف شرعى است، اما چون موضوع فهم و معرفت و تصديق است كه در اين باره در ميان عقلا وحدت رويه است، جاى پذيرش تعبدى نيست.

به عبارت ديگر، در ميان عقلا اگر كسى لفظى را بيان مى‌كند، به قصد انتقال معنى و از راه نشانه‌هاى نوعى بيان مى‌كند، در اين جهت تفاوتى ميان شارع و غير شارع نيست. از اصول محاوره استفاده مى‌كند. شارع در اين باب وضع الفاظ و معناى خاص نمى‌كند و زبان مخصوصى ندارد. حال اگر در جايى، معنايى برخلاف قاعده لفظى عقلايى اراده كرد، يا بايد قرينه‌اى بياورد و اين قرينه علم‌آور باشد، يا اگر نياورد، به همان فهم عرفى اكتفا مى‌شود. و چون خبر واحد بر اين فرض است كه مى‌خواهد از راه خبر واحد، معنايى به‌دست دهد كه علم‌آور نيست، فايده‌اى هم ندارد.

بنابراين، ميان اخبار شرعى از آن جهت كه خبر است و خبر تفسيرى، فرقى نيست. اين گونه نيست كه بگوييم قول در اين تفسيرها علم است و صفت كاشفيت از واقع دارد و موجب اطمينان و يا نازل منزله علم مى‌شود.

ادله آيت‌الله معرفت‌

هرچند در هنگام طرح ادله آيت‌الله‌ خوئى‌، به نظرات مرحوم آقاى معرفت كه در چندين جا به موضوع حجيت خبر واحد در تفسير پرداخته (از آن جمله: التفسير الاثرى الجامع‌، ص ١٢٢؛ مجله تخصصى دانشگاه رضوى، شماره اول، با عنوان: كاربرد حديث در تفسير)، اشاره كرديم، اما ايشان در ادامه نظريات استاد خود و تقويت استدلال بر حجيت اخبار تفسيرى، در آغاز پس از نقل كلمات علماى اعلام، در عدم حجيت اخبار تفسيرى، ديدگاه استاد خود، آيت‌الله‌ خوئى‌ را ذكر مى‌كند كه ايشان به توسعه و حجيت علمى اين اخبار قائل شده، هر چند كه اين اخبار تاريخى و تفسيرى باشد و اساس مبناى عام خود را طريقيت اعتبار خبر واحد گرفته است.

ايشان پس از تأييد نظر استاد و توجيهى كه از كلام‌ سيد مرتضى‌ در قول به‌