معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٥٣ - آيا علم الموهبه شرط فهم معناى آيات است يا فهم اسرار آن؟

استفاده مى‌شد. و يا كلمه سزاوار است حذف و مانند شروط ديگر بيان مى‌شد.

آيا توان بهره‌مندى از علم الموهبه شرط است يا فعليت آن؟

اين نكته كه علم الموهبه به‌عنوان استعداد شرط است يا بايد به مرحله فعليت رسيده باشد؟ مورد بررسى قرار نگرفته و عبارات مفسران در اين باره دو پهلو و نامشخص است. به تعبير ديگر آنان روشن نساخته‌اند كه منظور از اين شرط آن است كه مفسر بتواند هر زمانى كه لازم بود با توجه و ارتباط معنوى، معماهاى قرآنى را حل كند و اسرار آن را بشكافد و يا منظور آن است كه فردى كه به تفسير قرآن مى‌پردازد، بايد قبلًا داراى علم الموهبه بوده و قلب و روح خود را از خزاين غيب و معارف خدادادى پر كرده باشد تا هر زمان بخواهد بدون زحمت و رياضت بت‌واند از آن براى حل مشكلات علمى خود بهره‌مند شود.

به نظر مى‌رسد منظور مفسران، كفايت استعداد است زيرا با اين استعداد، مشكلات مربوطه بر طرف مى‌شود و ديگر در اين عرصه مشكل باقى نخواهد ماند.

البته هرگاه بخواهيم در مورد مفسران ديگر كه آثار تفسيرى خود را ارائه كرده‌اند سخن بگوييم، بايد گفت آنان هم مى‌بايست به استعداد رسيده و آن را در وجود خود به فعليت رسانده و از آن در تفسير خود بهره‌بردارى كرده باشند. صرف اثبات استعداد براى داورى در اغما و مفسر به علم الموهبه، كفايت نمى‌كند، چه بسا كسى استعداد داشته، اما از اين استعداد در تفسير خويش استفاده نكرده است.

آيا علم الموهبه شرط فهم معناى آيات است يا فهم اسرار آن؟

يكى ديگر از مسايل مربوط به علم الموهبه در تفسير، آن است كه در چه عرصه‌اى علم الموهبه لازم است؟ آيا علم الموهبه شرط فهم معناى آيات است يا شرط راه يافتن اسرار قرآن و بطون و تأويل آن است؟

آنچه كه از عبارت استاد معرفت آشكار است، شرط دانستن آن براى فهم‌