معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٣٠ - علوم تجربى و طبيعى

تشريع و بعثت رسل و انزال كتب آسمانى و امر و نهى و وعد و وعيد ... بر اساس آن صحيح و با معنى جلوه مى‌كند ... قرآن كريم هم صريحاً در آيات محكم خود دلالت بر صحت امرى مى‌كند كه عقل به آن اعتراف دارد.[١]

استاد در پايان اين بحث بيش از چهل مثال براى اين آيات مى‌آورد.

علوم تجربى و طبيعى‌

زركشى‌ مى‌نويسد:

هر كس كه بهره بيشترى از علوم داشته باشد بهره بيشترى از قرآن مى‌برد.[٢]

مقصود از علوم تجربى علوم تجربى طبيعى است كه منظومه‌هاى معرفتى ناظر به پديده‌هاى طبيعى و تحولات آن‌ها را در بر مى‌گيرد.[٣]

موضوع سخن خداوند در بسيارى از آيات قرآن به پديده‌هاى طبيعى جهان مادى مربوط است؛[٤] در اين آيات، خداوند در راستاى هدايت بشر به توضيح و تبيين ساختمان يك سلسله از پديده‌هاى جهان طبيعت نظير انسان، حيوان، گياهان، آسمان‌ها و ... پرداخته و در طرح مباحث عقيدتى و اخلاقى از آن‌ها بهره برده است. اين دسته از آيات، آياتى هستند كه علوم تجربى در فهم صحيح و كامل آن‌ها مؤثر است. در تفسير اين آيات و در پرتو بهره‌گيرى از دانش‌هاى تجربى، شاهد روشن شدن نكاتى هستيم كه بر مفسران گذشته مخفى مانده است.[٥]

بسيارى از محققان قرآنى علوم تجربى را از علوم مورد نياز مفسر مى‌دانند.[٦]

[١] . همان، صص ١٦٧- ١٦١.

[٢] . بدرالدين الزركشى، البرهان فى علوم القرآن، ج ٢، ص ٢٥.

[٣] . محمود رجبى، روش‌شناسى تفسير، ص ٣٦٧.

[٤] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٦، صص ٧- ٦ و ١٣.

[٥] . ر. ك: همان، ص ٣٦٨.

[٦] . استاد معرفت از شمار اين محققان بدرالدين زركشى، شرقاوى و شهيد صدر را نام مى‌برد( ر. ك. تفسير و مفسران، ج ٢، صص ٤٥٨ و ٤٥٧.