معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٠١ - ١ نقش الگويى در ترسيم شيوهنامه تفسير

تلاش‌هاى رجالى استاد در احاديث تفسيرى‌

استاد با اين كه از روش نقد ذاتى در موارد ديگرى هم بهره برده است‌[١] اما از كار سندى و رجالى بر روى روايات هم غافل نيست، به‌عنوان مثال وقتى وارد بررسى سندهاى «تفسير از ابن عباس‌» مى‌شود در بحث مفصلى به مثابه يك فقيه متبحر، رجال سندهاى اخبار را يكى يكى بررسى مى‌كند و با تسلطى چشمگير بر اصطلاحات و مفاهيم علم رجال وارد منازعه با اهالى اين دانش مى‌شود. به‌صورت مشخص وقتى مى‌خواهد وثاقت‌ ضحاك بن مزاحم هلالى خراسانى‌ را بررسى كند، بعد از نقل قول دانشوران رجالى، حضور وى را در سلسله اسناد على ابن ابراهيم قمى‌ به بحث شيرينى در كبريات دانش رجال مى‌كشاند. و در عين حال در موارد گوناگون ديگرى هم با تلاش‌هاى رجالى بر روى اسناد اخبار سعى در گلچين كردن اخبار سره دارد.[٢]

نقش‌هاى گوناگون حديث در تفسير

دقت ستايش برانگيز استاد در مفاد روايات، نقش‌هاى گوناگونى براى اخبار و آثار در علم تفسير اثبات كرده است:

١. نقش الگويى در ترسيم شيوه‌نامه تفسير

اهل بيت (ع) شيوه شايسته فهم معانى كلام خدا و كيفيت احاطه بر نكات و اسرار اين مائده آسمانى را بيان كرده‌اند؛ لذا تفسيرى كه از ايشان در قالب روايات به ما رسيده است جنبه الگويى دارد كه بر امت و دانشمندان عرضه داشته‌اند تا شيوه‌هاى تفسيرى را بياموزند .... نكات ظريفى كه در لابه‌لاى حجم فراوان تفاسيرى كه از ايشان وارد شده، كاشف از علاقه فراوان ايشان به تعليم و تربيت مفسران شايسته است.[٣]

[١] . از جمله ر. ك: همان، ج ٣ صص ٤٤٢- ٤٤١.( ذيل آيه ٣٧ و ٣٨ احزاب)

[٢] . همان، ج ٣، ص ١٣٠ و ١٣٧.

[٣] . تفسير و مفسران، ج ١، صص ٤٤٧- ٤٤٦.