معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٦٤ - ج عرض بر تاريخ

مى‌شمرد و آن‌ها را مخالف صريح قرآن و فلسفه آزادى انسان‌ها مى‌داند.[١]

ب. عرض بر سنّت قطعيه‌

از ديرباز فقهاى عظام، در موارد زيادى از راه عرضه روايات بر سنّت قطعيه به نقد حديث مى‌پرداختند.

شيخ طوسى‌ پس از نقل روايتى كه مَحرم شدن به وسيله شير خوردن را به يك سال شير خوردن از مادر رضاعى منوط كرده است، مى‌گويد:

اين روايت با احاديث باب (و سنّت قطعى) نمى‌سازد و لذا قابل عمل نيست.

فَهَذَا الْخَبَرُ نَادِرٌ مُخَالِفٌ لِلْأَحَادِيثِ كُلِّهَا وَ مَا كَانَ هَذَا سَبِيلَهُ لَا يُعْتَرَضُ بِهِ الْأَخْبَارُ الْكَثِيرَةُ.[٢]

امام‌ خمينى‌ (ره) درباره روايتى كه فروختن انگور جهت شراب‌سازى را تجويز مى‌كند، مى‌نويسد:

إن العمل بمثل تلك الروايات جرأةٌ علي المولي لمخالفة مضمونها للكتاب و السنّة.[٣]

استاد عاليقدر نيز عرضه روايات بر سنّت قويمه را به‌عنوان دومين معيار تنقيح روايات بر مى‌شمرد و در جاى جاى اين تفسير از آن ياد مى‌كند.

از باب نمونه در ذيل آيه ٣٠ سوره بقره پس از نقل اخبارى كه خلقت انسان‌ها را بر اساس دو طينت كفر و ايمان تقسيم مى‌كند، به گونه‌اى كه اساساً كافر طينتاً كافر و مؤمن هم طينتاً مؤمن آفريده شده است، مى‌نويسد:

اين اخبار با كتاب و سنّت قويمه نمى‌سازد لذا يا بايد آن‌ها را طرد نمود و يا به‌صورت قابل قبولى توجيه كرد.[٤]

ج. عرض بر تاريخ‌

تنقيح روايات با استفاده از مسلّمات تاريخى از جمله معيارهاى پذيرفته شده‌اى است كه بزرگان دين و دانش از ديرباز از آن استفاده كرده‌اند.

[١] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ذيل آيه ٦٣ سوره بقره.

[٢] . تهذيب الاحكام، ج ٧، ص ٣١٨، ح ١٣١٥.

[٣] . كتاب البيع، ج ٥، ص ٥٣٢.

[٤] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ذيل آيه ٣٠ سوره بقره.