معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٤٧ - ١ تعريف كامل و دقيق سنت

١. تعريف كامل و دقيق سنّت‌

به گفته آيت‌الله معرفت به‌طور كلى:

مفسران دو شيوه را برگزيده‌اند: شيوه‌نقلى و شيوه اجتهادى ... شيوه نقلى مبتنى بر گفتار و نظريات مأثور از سلف است؛ با اندكى توضيح و شرح، چنانكه‌ ابوجعفر طبرى‌ انجام داده است، و يا با بسنده كردن به منقولات بدون هيچ اظهار نظر يا توضيح، چنانچه‌ جلال‌الدين سيوطى‌ و سيد بحرانى‌ عمل كرده‌اند ....

تفسير نقلى يا تفسير مأثور در بيان و تفصيل آيات مبهم قبل از هر چيز، برخود قرآن استوار است و سپس بر روايات نقل شده از معصوم (پيامبر (ص) يا امامان معصوم (ع) كه جانشينان برگزيده آن حضرتند) و بعد از آن بر رواياتى از صحابه بزرگوار پيامبر (ص) و تابعان آنان- رضوان الله عليهم- كه در توضيح و شرح دشوارى‌هاى آيات مبهم وارد شده است.[١]

بنابراين، تفسير نقلى به چهار نوع تقسيم مى‌شود كه يك نوع آن تفسير قرآن با سنت و روايت است. اما نكته مهم آن است كه بدانيم سنت و روايت چيست؟

اشاره كرديم كه سنت نزد مشهور عبارت از گفتار، كردار و تقرير معصوم (ع) است و روايت، نقلِ اين سنّت است. اما آيت‌الله معرفت (ره) نه در مقابله با تعريف مشهور، بلكه به‌منظور ارائه تعريف دقيق‌تر مى‌گويد:

رفتار و كردار و هرگونه شيوه و تدبير و نيز احكام صادره كه از مقام نبوت و وحيانى پيامبر اكرم (ص) نشأت گرفته باشد و جنبه دستورى و شمولى داشته باشد، سنّت متبعَّه شمرده مى‌شود.[٢]

به عقيده استاد:

پيامبر گرامى (ص) سه وظيفه خطير برعهده داشتند:

١. تبليغ رسالت؛ ٢. منصب قضاوت؛ ٣. رهبرى امّت.[٣]

اين سه وظيفه در كنار برخى كارهايى بود كه آن حضرت آن‌ها را طبق‌

[١] . محمدهاى معرفت، تفسير و مفسران، ج ٢، ص ١٦.

[٢] . همان، ص ١٧.

[٣] . محمدهادى معرفت، مصطلح الحديث، ص ١١.