معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٤٨ - ١ تعريف كامل و دقيق سنت

طبيعت عادى و بشرى خود انجام مى‌داد.

تبليغ رسالت به دو گونه انجام شده است. به گونه ابلاغ پيام الهى به‌صورت آيات قرآنى يا وحى غيرقرآنى به مردم؛ و به گونه تشريع احكام اسلامى طبق ملاكات واقعى احكام كه پيامبر (ص) اصالتاً و مستقيماً از جانب پروردگار بر آن‌ها واقف و از آن‌ها آگاه بود و همين آگاهى فراگير موجب شد تا بيشتر تشريعات اسلامى به دست آن حضرت انجام گيرد.[١] آنچه از سوى پيامبر (ص) به‌عنوان تبليغ رسالت انجام شد، تا ابد سريان و جريان داشته است محدود به زمان و مكان، يا مخصوص گروهى نبوده، جنبه شمول و ابديت دارد.

اما وظيفه دوم يعنى قضاوت با صدور احكام قضايى از سوى پيامبر (ص) و رفع مخاصمات ميان مسلمانان انجام شد.

به عقيده آيت‌الله معرفت:

احكام صادره ذاتاً جنبه شخصى و تطبيقى دارد؛ زيرا طبع قضاوت اقتضا دارد كه در راستاى تشخيص موضوع و تطبيق احكام بر مورد خاص باشد. لذا احكام صادره در محدوده قضاوت طبعاً نمى‌تواند كلّى و شمولى باشد مگر آن كه ديدِ تيزبين فقيه از نحوه صدور و اجراى حكم معصوم (ع) بهره گيرد و جهت تطبيق را تشخيص دهد و از همين راه كلّيت و شمول استفاده كند. البته با رعايت جهات تطبيقى كه در موارد مشابه بايد رعايت گردد.[٢]

در مورد رهبرى امت و مقام زعامت و سياست پيامبر (ص) كه به‌صورت اداره جامعه اسلامى تجلّى يافت نيز نظر استاد آن است كه عين تدابيرى كه پيامبر اكرم (ص) در سياستمدارى و سياستگذارى جامعه اسلامى اتخاذ فرموده، نمى‌تواند فى‌نفسه حكم شرعى ابدى تلقى شود؛ زيرا طبع سياست اقتضاى عموم و شمول ندارد و به شرايط خاص و رخدادهاى ويژه يا به عبارت ديگر حوادث واقعه بستگى دارد، مگر آنكه از طرز بيان يا قرائن ديگر، شمول و عموميت فهميده شود.[٣]

[١] . همان، ص ٦.

[٢] . همان، صص ٢ و ٦.

[٣] . همان، ص ٧.