معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٣٣ - علم الموهبه

كالبدشكافى پنداشته‌اند كه منى از لابه‌لاى استخوان‌هاى سينه زن ... نيز تراوش مى‌كند .... امروزه به كمك يافته‌هاى علم اين حقيقت بهتر براى دانشمندان اسلامى آشكار شده است و فقه و تفسير از آفت بى‌خبرى ديروز رسته است.[١]

علم الموهبه‌

خداوند در قرآن كريم در موارد گوناگونى همچون آيات: وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا،[٢] يَزِيدُ اللَّهُ الَّذِينَ اهْتَدَوْا هُدىً،[٣] إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً[٤] در پى القاى اين نكته است كه آئينه وجود انسان اگر پاك و بى‌زنگار باشد، مركز تجلى حقايق علوى و جواهرى آسمانى خواهد شد.

علامه‌ طباطبايى‌ بعد از ارائه بحث دلنشينى در مورد ارتباط بين علم و عمل صالح و باطن انسانى مى‌نويسد:

انسان‌ها بر حسب مرتبه قرب و بعدى كه نسبت به خداوند دارند، واجد مراتب مختلفى از علم و عمل هستند و لازمه اين امر آن است كه بهره‌اى از علم كه نصيب اهالى مرتبه اول مى‌شود غير از بهره‌اى باشد كه نصيب اهالى مرتبه دوم مى‌شود. خداوند سبحان خود گروه‌هايى از بندگانش را ذكر مى‌كند و هر گروه را به نوعى از معرفت و شناخت اختصاص مى‌دهد كه در گروه ديگر يافت نمى‌شود، مانند «مخلصين» كه خداوند آنان را اختصاص مى‌دهد به علم به اوصاف پروردگارشان ... و مثل «موقنين» ...[٥]

در حقيقت اعمال انسانى زمينه‌ساز طهارت يا آلودگى نفسانى و شكوفايى و تقويت گرايش‌هاى پست يا متعالى انسان است و وجود چنين ملكاتى سبب اكتساب يا فقدان نوعى از معرفت يا تقويت و تضعيف و دقيق يا غير دقيق شدن آن‌ها مى‌شود.

[١] . تفسير و مفسران، ج ٢، صص ٤٥٣- ٤٥٢.

[٢] . عنكبوت، آيه ٦٩.

[٣] . مريم، آيه ٧٦.

[٤] . انفال، آيه ٢٩

[٥] . سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ٣، ص ٦٦.