صاحب‌نظران در مقام اثبات اين حقيقت به روايات ناظر به تأثير رفتار انسان در زمينه‌سازى براى دريافت علم جديد تكيه كرده‌اند و على‌الخصوص اين حديث را مورد استناد قرار داده‌اند:

من عمل بما علم ورثه الله علم ما لم يعمل؛[١]

اگر كسى به علم خود عمل كند، خداوند مجهولاتش را برايش معلوم مى‌كند.[٢]

ملا محسن فيض كاشانى‌ مى‌گويد:

هر كس كه خالصانه مطيع خدا و رسول (ص) و اهل‌البيت (ع) باشد و عملش را از آنان به‌دست آورد ... مى‌تواند از قرآن غرائبى را استفاده و از آن عجايبى را استنباط كند و اين از كرم الهى دور نيست.[٣]

لازم به تذكر است كه علم‌الموهبه را نبايد با سرعت انتقال يا فعال بودن ذهن يا دقت زياد يكى دانست و در عين حال نبايد سخنان و گرايش‌هاى برخى از مدعيان باطن و گروه‌هاى انحرافى كه براى اثبات مدعيات خود قرآن را مستمسك قرار داده و از ذوقيات بدون مستندات علمى بهره مى‌برند را هم نبايد با «علم الموهبه» يكى دانست.[٤]

استاد معرفت معتقد است:

يكى ... از ناهمگونى‌هايى كه در تفاسير اهل عرفان به چشم مى‌خورد، عدم تقيد آنان به اصول ادبى و قواعد لغت است. تنها به ذهنيات خود مى‌انديشند گرچه قواعد ادب و لغت آن را نپذيرد ... و همين رعايت كردن اصول گفت‌وگو در كلام موجب گرديده است كه در تفسير يك عبارت هرجا به گونه‌اى سخن بگويند زيرا ملاك آنان خواطر ذهنى است‌

[١] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٤٠، ص ١٢٨.

[٢] . علاوه بر اين اميرالمؤمنين( ع) مى‌فرمايد:

ان الله ... قسم كتابه ثلاثه اقسام فجعل قسماً منه يعرفه العالم و الجاهل و قسماً لايعرفه الا من صفا ذهنه و لطف حسه و صح تمييزه ممن شرح الله صدره الاسلام و قسماً لا يعرفه الا الله و امناء والراسخون في العلم ...»؛

( خداوند ... كتابش را سه بخش كرده است، بخشى از آن را عالم و جاهل مى‌شناسد و بخشى ديگر را فقط كسى مى‌شناسد كه ذهنش صاف و حسش لطيف و قدرت تشخيصش سالم باشد، كسى كه خداوند سينه او را براى دين باز كرده است و بخش سوم را هم فقط خداوند و امناى او و راسخون در علم مى‌شناسند ...) همان، ج ٨٩، ص ٤٥.

[٣] . محمدحسن فيض كاشانى، تفسير صافى، ج ١، ص ٣٦.

[٤] . محمود رجبى، روش‌شناسى تفسير، ص ٣٧٦.