معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٢٣ - ١ اثبات نظاممند بودن معارف قرآن

گوهرهاى تابناكى را براى بشريت و براى ابديت به ارمغان آورده و كدام دريچه‌اى سعادت را براى هميشه به روى انسان‌ها باز كرده است. لذا بر مفسران توانا و عاليقدر است كه امروزه به پاخيزند و به اين درخواست به‌حق انسان‌هاى متعهد پاسخ مثبت دهند و پيام‌ها و تعاليم عاليه قرآن را با سبكى شيوا و با قلمى رسا به جهانيان عرصه كنند.[١]

ج. امتيازات روش تفسير موضوعى‌

روش فهم و ارائه موضوعى مباحث قرآن كريم، تنها يك تفنّن در فرايند تفسير نمى‌باشد، بلكه على‌رغم پيچيدگى و چالش‌هايى كه در اين مسير مى‌باشد و مخالفت‌هايى كه با آن ابراز مى‌شود، داراى قابليت‌ها و امتيازهايى است كه از سوى بسيارى از قرآن‌پژوهان معاصر به‌عنوان يگانه شيوه پاسخ‌گويى قرآنى به انسان معاصر، اعلام مى‌شود. برخى از اين امتيازها بدين قرار است:

١. اثبات نظام‌مند بودن معارف قرآن‌

تفسير موضوعى برخلاف تفسير ترتيبى تمام معارف قرآن را در يك نظام كلى قرار مى‌دهد و از توهّم پراكندگى و منسجم نبودن مطالب قرآنى جلوگيرى مى‌كند. زعم باطلى كه برخى از خاورشناسان در جست‌وجوى تأكيد بر آن هستند:

نولدكه‌ قرآن‌شناس آلمانى در مقاله خود در دايرةالمعارف بريتانيكا تحت ماده «قرآن» مى‌نويسد:

با اينكه اين كتاب از جنبه زيبايى و هنرى در مقام اول است، اما ربط ضرورى، چه در تعبير يا در تسلسلِ حوادث بيشتر مواقع در آن مفقود است![٢]

در تفسير موضوعى قرآن چه آنجا كه گستره تفسير سوره باشد- كه بيشتر از آن به تفسير موضوعى نام برده مى‌شود- و چه گستره تفسير، قرآن باشد،

[١] . محمدهادى معرفت، تفسير و مفسران، جلد ٢، ص ٥٢٧.

[٢] . ر. ك: عبدالكريم بى‌آزار شيرازى، قرآن ناطق، ص ٣٧٨.