معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٧٧ - ٢ ٢ توجه به مفاهيم كلمات در زمان نزول

برخى روايات را مورد مناقشه قرار داده است. به‌عنوان نمونه در قرائت‌هاى مختلف، «مالك يوم الدين» را صحيح مى‌داند كه قرائت جمهور مسلمانان است و قرائت «ملك يوم الدين» را بدون اعتبار و از اختراعات‌ مروان‌ معرفى مى‌كند:

ان القراءة بغير الف. لم تثبت روايةً عن السلف، سوي ما احدثه مروان و من في ضربه ذلك العهد!.[١]

وى قبل از تفسير سوره، تفحص كاملى از قرائات آيات كرده و قرائت مورد اتفاق را از قرائات محل اختلاف باز شناسانده و مطابق با ضابطه مزبور به تفسير آيات قرآن پرداخته است. البته مفسر محترم نظر خويش را- در مقدمه و يا بخش مربوط به قرائت- جهت اعتبار قرائات سبعه اظهار نداشته است، اما در كتاب‌ علوم قرآنى‌ اعتبار قرائات سبعه را بررسى كرده و قرائت حفص از عاصم را معتبر دانسته است.

ايشان قرائات شاذ و مخالف اصول ادبيات عرب و براهين عقلى را مورد اعتنا قرار نداده و آن‌ها را به روايات معتبر مستند نمى‌داند.[٢]

٢. ٢ توجه به مفاهيم كلمات در زمان نزول‌

از آنجا كه هر كلامى از كلمات تشكيل شده و هر كلمه‌اى داراى معنا و مفهوم خاصى است؛ شرط لازم براى فهم مفاد هر كلامى، آگاهى از معانى و مفاهيم كلمات و مفردات آن است. بر اين اساس، مفسر بايد از مفاهيم مفردات قرآن كريم- حتى از معانى حروف آن- آگاه شود و با توجه دقيق به خصوصيات مفاهيم مفردات به تفسير آيات بپردازد.[٣]

علامه معرفت (ره) در تفسير خويش از رجوع به منابع معتبر لغوى غفلت نكرده است و براى به‌دست آوردن معانى واژه‌ها با توجه به فرهنگ زمان نزول اهتمام تام داشته و معانى آن‌ها را در عصر نزول و در قبايل و اقوام مرتبط با منطقه و فضاى نزول قرآن، از راه‌ها و منابع معتبر به‌دست آورده و آن را مدار

[١] . همان، صص ٢٨٠ و ٢٨١ و براى نمونه بيشتر ر. ك: ص ٢٨٣.

[٢] . همان، صص ٢٧٨- ٢٧٧.

[٣] . روش‌شناسى تفسير قرآن، ص ٨١.