معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٦ - ٣ تفسير قرآن به قرآن در روايات تفسيرى اهل بيت(ع)
وَ يَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَساداً أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلافٍ أَوْ يُنْفَوْا مِنَ الْأَرْضِ ذلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيا وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيمٌ.[١] معناى (نفى از زمين) دور كردن شخص از آبادانى است تا در بيابانهاى خشك سرگردان بماند. امام باقر (ع) و همچنين فرزندش امام صادق (ع) نقصان (كاستن) زمين را به از بين رفتن دانشمندان تفسير كردهاند: آبادانى زمين با رفتن دانشمندان و ساكنان برگزيدهاش از بين مىرود و نابود مىگردد.[٢]
استاد در توضيح تفسير آيه وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا ...[٣] آوردهاند:
مرحوم صدوق از زراره و محمد بن مسلم نقل مىكند كه آن دو گفتند: به امام باقر (ع) عرض كرديم: نظرتان درباره نماز مسافر چيست؟ چگونه و چند ركعت است؟ فرمودند: با نزول آيه قصر، قصر خواندن نماز در سفر، همچون خواندن تمام در حضر واجب شد. آن دو مىگويند: به امام (ع) عرض كرديم: خداوند فرمود: فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ، و نفرمود كه حتماً به قصر بخوانيد؛ پس چگونه قصر را واجب قرار داده، همان طور كه نماز كامل را در حضر واجب ساخته است؟ حضرت (ع) فرمودند: مگر خداوند عزوجل نفرمود: إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما؟[٤] آيا شما طواف بين اين دو كوه را به خاطر اين كه در قرآن آمده و پيامبر (ص) هم آن را انجام داده است، واجب نمىشماريد؟ قصر خواندن نماز در سفر هم به همين منوال است؛ زيرا پيامبر خدا (ص) انجام داده و در قرآن هم از آن ياد شده است.
استاد معرفت در ادامه مىافزايد:
[١] . سزاى كسانى كه با خدا و پيامبر او مىجنگند و در زمين به فساد مىكوشند، جز اين نيست كه كشته شوند يا بردار آويخته گردند يا دست و پايشان در خلاف جهت يكديگر بريده شود يا از آن سرزمين تبعيد گردند. اين، رسوايى آنان در دنياست و در آخرت عذابى بزرگ خواهند داشت.( مائده، آيه ٣٣)
[٢] . تفسير و مفسران، ج ٢، ص ١٩.
[٣] . و چون در زمين سفر كرديد، اگر بيم داشتيد كه آنان كه كفر ورزيدهاند به شما آزار برسانند، گناهى بر شما نيست كه نماز را كوتاه كنيد.( نساء، آيه ١٠١)
[٤] . در حقيقت، صفا و مروه از شعاير خدا است( كه يادآور او است)؛ پس هر كه خانه( خدا) را حج كند، يا عمره گزارد، بر او گناهى نيست كه ميان آن دو سعى به جاى آورد.( بقره، آيه ١٥٨)