معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٢١ - ديدگاه استاد معرفت در نيازمندى قرآن به سنت

الف. در اولين سطور از مقدمه‌ التفسير الاثرى‌ بعد از آنكه علم تفسير را قديمى‌ترين علمى مى‌داند كه به همراه نزول قرآن ظهور يافته است، مى‌گويد:

تفسير در عصر نزول، محصور در رجوع به رسول مكرم و عترت طاهره و بزرگان از صحابه و تابعين بوده است و بر همين اساس تكيه‌گاه در تفسير، رواياتى بود كه از پايگاه محكم و مورد وثوقى صادر شده باشد[١] ... ومن ثمّ كان المعتمد في التفسير هو النقل المأثور عن مستند وثيق.

ب‌. در همان مقدمه بعد از آنكه از ابن عباس‌ نقل مى‌كند كه گفته است: «هر چه از تفسير قرآن دارم از على‌ (عليه السلام) است» (كل ما أخذت فى التفسير فهو عن على (عليه السلام)) و «مجاهد» را شاگرد مع‌الواسطه‌ على‌ (عليه السلام) معرفى مى‌كند، چون از «أوثق اصحاب‌ ابن عباس‌» بوده و همه تفسير را از او فرا گرفت، مى‌نويسد:

بنابراين، اساس در تفسير، نقل مأثورى است كه از مصدرى متين و استوار نشأت گرفته باشد. (اذن كان الأصل في التفسير هو النقل المأثر عن مصدر متين).[٢]

ج. باز هم در ادامه همان مقدمه بعد از آنى كه محكم‌ترين اركان «تفسير اجتهادى» را «تفسير اثرى» مى‌داند، تصريح مى‌كند:

بنابراين تفسير قرآن با ابعاد و اشكال مختلفش بى‌نياز از رجوع به اصول و اقوال مأثور از سلف صالح نيست، تنها كارى كه بايد انجام گيرد، اين است كه بايد «سليم» اين روايات از «سقيم» آن و «صدف» آن از «خزف» و «جواهر» آن از «احجار» بازشناخته شود.[٣]

بر همين اساس، به نوشتن تفسير روايى نوينى تحت عنوان‌ التفسير الأثرى الجامع‌ اقدام مى‌كند.

د. در پايان اين مقدمه، كار خودش را به‌عنوان تلاشى معرفى مى‌كند كه براى تفسير قرآن در سايه دو چيز، مبذول شده است:

١. محكمات كتاب، ٢. سنت استوار، آن هم با رعايت قواعد فنى محاوره و اصولى كه بايد در ارزش‌گذارى روايات و آثار، مورد توجه قرار گيرد.

[١] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ص ٥.

[٢] . همان

[٣] . همان، ص ٦.